Bão cát kinh hoàng “nuốt chửng” Kuwait - 26.3.2011

Kuwait đang bị một cơn bão cát khổng lồ tấn công vào sáng nay (26.3) gây ra xáo trộn lớn tại đất nước này.
Cơn bão khiến nhiều chuyến bay bị hủy bỏ hoặc chuyển hướng, các hoạt động khai thác xuất khẩu dầu bị ngưng trệ. Hàng trăm người bị kẹt trong các siêu thị vì bụi và cát khiến họ không thể lái xe.
Các nhà chức trách đã cảnh báo rằng bão cát đã giảm tầm nhìn xuống dưới 500 mét và ở một số nơi “thông thể nhìn thấy gì”. Hãng tin KUNA cho biết cơn bão này bắt nguồn từ gió tây bắc với tốc độ hơn 50km/h.
Một số hình ảnh về trận bão cát kinh hoàng này:












Phương Hà
Theo Zawya, Xinhua, GD

Thông tin về phóng xạ ở Fukushima không đúng
Công ty vận hành nhà máy bị chỉ trích là kém minh mạch

BBC-Giới chức quản lý nhà máy hạt nhân bị tàn phá Fukushima Daiichi của Nhật xin lỗi đã "sơ suất" khi đưa thông báo hàm lượng phóng xạ tại một trong các lò phản ứng đã tăng 10 triệu lần so với mức thông thường.
Công ty Điện lực Tokyo (Tepco), vốn từng bị giới chức trách chỉ trích trong việc giải quyết cuộc khủng hoảng tại nhà máy hạt nhân này, cho biết họ đã đọc nhầm các chỉ số.
Tuy nhiên mức phóng xạ tại lò phản ứng số 2 vẫn rất cao, ở mức khiến phải cho công nhân rời khỏi đây.
Nhà máy hạt nhân Fukushima Daiichi đã bị tàn phá do trận động đất và sóng thần ngày 11/3 vừa qua.
Giới chức Tepco trước đó thông báo hàm lượng phóng xạ lên cao gấp 10 triệu lần so với mức thông thường trong hệ thống làm giảm nhiệt.
Nhưng vì mức này quá cao nên người công nhân làm việc đọc chỉ số này đã phải tháo lui trước khi khẳng định chỉ số đó bằng việc đo lại một lần nữa.
Một phát ngôn nhân của Cơ quan giám sát hạt nhân của Nhật, Hidehiko Nishiyama, cho biết mức phóng xạ ở các vũng nước gần lò số hai được khẳng định ở mức 1.000 millisieverts một giờ.
"Đây là một con số vô cùng cao," ông Nishiyama nói.
Nguy cơ bị ung thư thể hiện khi bị tiếp xúc với mức phóng xạ 100 millisieverst một năm.
Phóng xạ trong lò phản ứng số 2 của nhà máy điện hạt nhân Fukushima Daiichi tăng lên gấp 10 triệu lần so với mức b̀inh thường, giới chức nhà máy cho hay.
Giới chức đã phải di tản các công nhân đang cố gắng làm nguội các thanh nguyên liệu để tránh nóng chảy.
Trước đó cơ quan nguyên tử năng của Nhật nói rằng mức i ốt phóng xạ (radioactive iodine) trong vùng biển gần nhà máy đã tăng trên mức bình thường 1.850 lần.
Cơ quan nguyên tử năng của Liên hiệp quốc cảnh báo vụ khủng hoảng này sẽ kéo dài trong nhiều tháng.
Người ta nghĩ rằng phóng xạ thoát ra từ một trong 6 lò phản ứng của nhà máy, nhưng chưa xác định được cụ thể như thế nào.
'Che giấu thông tin'
Nước làm nguội trong lò phản ứng số 2 thoát ra có độ phóng xạ 1.000 millisieverts/giờ, cao hơn bình thường đến 10 triệu lần.
"Chúng tôi đang tìm hiểu nguyên nhân, nhưng công việc tại đó phải ngưng vì phóng xạ cao," một phát ngôn nhân của công ty chủ quản Tokyo Electric Power Co (Tepco) cho biết.
Có nhiều caesium và những hợp chất khác vốn thường không có trong nước làm nguội. Có nhiều khả năng các thanh nguyên liệu đã bị hư hại,'' phát ngôn nhân này nói.
Tepco bị chỉ trích là kém minh bạch và không cung cấp thông tin nhanh chóng hơn.
Cơ quan nguyên tử năng nói rằng công ty điều hành nhà máy đã phạm một số sai sót, kể cả quần áo bảo hộ cho công nhân.
Trong khi đó chính phủ cho biết lượng phóng xạ trên không chung quanh nhà máy đã giảm xuống.
Nhà máy điện nguyên tử Fukushima Daiichi đã bị hư hại nặng nề trong trận động đất gây sóng thần hôm 11/3.
Con số tử vong đã vượt quá 10.000 người và hơn 17.440 người khác vẫn trong diện được xem là mất tích.
Cơ quan nguyên tử năng quốc tế (IAEA) nay gửi thêm chuyên gia đến nhà máy.
Giới chức nói chất phóng xạ iodine tìm thấy trong nước biển sẽ không còn nguy hiểm sau tám ngày.
'Không an toàn'
Hôm thứ Bảy phát ngôn nhân chính phủ, Yukio Edano, nói công ty Tepco cần phải minh bạch hơn khi có ba công nhân bị thương do tiếp xúc với độ phóng xạ cao hơn bình thường đến 10.000.
"Chúng tôi thúc giục Tepco cung cấp thông tin cho chính phủ ngay tức thời," ông Edano nói.
Hidehiko Nishiyama, một phát ngôn nhân của cơ quan an toàn kỹ nghệ hạt nhân (Nisa), nói hai công nhân bị thương chỉ mang ủng cao đến mắt cá chân, không đủ để bảo vệ cho họ.
"Không cần biết là họ có biết độ phóng xạ cao trong nước làm nguội đã lắng đọng hay không, cách thức làm việc như vậy có nhiều vấn đề," ông Nishiyama nói.
Ông nói Tepco đã biết độ phóng xạ trong không khí tại một lò phản ứng dâng cao nhiều ngày trước rồi.
Tepco đã được cảnh báo và áp dụng các biện pháp để cải thiện độ an toàn.
Các công nhân vẫn đang làm nguội các lò để tránh bị nóng chảy. Nay họ chuyển sang dùng nước ngọt thay vì nước biển.
Người ta sợ nước biển có thể làm cho máy móc bị rỉ sét thêm. Bốn trong số sáu lò phản ứng của nhà máy vẫn bị xem là đáng lo ngại.
Ông Edano nói: "Chúng tôi có vẻ đã giữ cho tình huống không trở nên xấu hơn. Nhưng chúng tôi vẫn không thể lạc quan."
Ông nói lo ngại lớn nhất là do thiếu nước làm nguội các thanh nguyên liệu tiếp tục lộ ra, nóng lên và phát tán các chất phóng xạ.
Hạm đội 7 của Hoa Kỳ đang gởi cho Nhật 2 triệu lít nước ngọt.
Trung Quốc, Singapore, Hồng Kông và các nước Á châu khác đã cấm nhập khẩu một số loại thực phẩm của Nhật vì sợ nhiễm phóng xạ.
Australia, Liên hiệp Âu châu, Hoa Kỳ và Nga cũng vậy.
Trong khi đó tại Nhật, quân đội đang giúp tiếp tế lương thực và nước uống cho các khu vực bị tàn phá bởi động đất và sóng thần.
Binh lính tiếp tục đào tìm thêm xác chết và đào mồ chôn tập thể dọc theo bờ biển.
Hàng trăm ngàn người vẫn đang phải tạm trú đâu đó. Chính phủ Nhật ước tính chi phí tái thiết lên đến $309 tỉ USD.

Phát hiện kim loại phóng xạ pluton trong đất nhà máy Fukushima

Cập nhật: Hôm nay, lúc 13:49 GMT - Công ty điện lực Tokyo (Tepco) hôm nay cho hay họ đã tìm thấy pluton, một kim loại phóng xạ độc hại, trong đất ở 5 địa điểm khác nhau tại nhà máy điện hạt nhân Fukushima I. Tuy nhiên lượng phóng xạ không đủ lớn để gây nguy hiểm cho sức khỏe con người.


Nhà máy điện Fukushima I.
Phó chủ tịch Tepco, hãng điều hành nhà máy Fukushima I, ông Sakae Muto cho hay, kết quả xét nghiệm trên được lấy từ mẫu đất tại 5 địa điểm khác nhau trong nhà máy từ một tuần trước.
Đây là tin xấu mới nhất từ nhà máy Fukushima I trong mấy ngày vừa qua.
“Trong các mẫu lấy từ 5 địa điểm, chúng tôi tin rằng có ít nhất 2 địa điểm có hàm lượng cao pluton liên quan trực tiếp tới vụ tai nạn hiện nay tại nhà máy”, người phát ngôn của Tepco cho hay.
Nhưng “chúng tôi cũng tin rằng hàm lượng phóng xạ không đủ nghiêm trọng để gây nguy hiểm cho sức khỏe”, ông cho biết thêm.
Cũng theo người phát ngôn, lượng pluton chỉ tương đương với lượng được thấy tại Nhật khi các nước láng giềng như Triều Tiên tiến hành thử hạt nhân.
Pluton phát ra phóng xạ alpha và tia X ở dạng năng lượng thấp, mà mô trong cơ thể người có thể dễ dàng hấp thụ. Phóng xạ alpha di chuyển với vận tốc chậm trong không khí và không thể xuyên qua da. Vì vậy nếu pluton chưa thâm nhập vào cơ thể người, thì nhìn chung nó không gây hại. Nhưng pluton sẽ rất độc hại nếu nó thâm nhập vào cơ thể, bởi phóng xạ alpha có thể phá hủy các mô sống. Lượng pluton càng lớn, thì mức độ độc hại càng cao.
Trận siêu động đất/sóng thần hôm 11/3 vừa qua đã làm hỏng hệ thống làm lạnh của 6 lò phản ứng tại nhà máy Fukushima I và phóng xạ đã rò rỉ ra không khí ngay từ ngày đó.
Lò phản ứng số 3 là lò bị hư hại nặng nhất và đáng lo ngại nhất, do nó chứa hỗn hợp cả urani và pluton.
Phát hiện trên chắc chắn sẽ làm gia tăng lo ngại về nhiễm xạ đối với môi trường. Trong suốt những ngày qua, Nhật đã phát hiện phóng xạ ở trong nhiều sản phẩm nông nghiệp, trong nước máy, và cả trong nước biển, mặc dù chúng chưa gây đe dọa tức thời đối với sức khỏe.
“Chúng tôi sẽ tiếp tục nghiên cứu mẫu đất tại nhà máy để tìm các chất phóng xạ khác”, người phát ngôn Tepco cho biết. “Chúng tôi sẽ củng cố cơ chế giám sát”.
Trước đó, vào sớm ngày hôm nay, Tepco cũng công bố phát hiện nước có chứa hàm lượng phóng xạ cao bị rò rỉ ra bên ngoài tòa nhà tua-bin của lò phản ứng số 2 tại Fukushima I và nước này đã đi vào trong một rãnh ngầm, có thể đã chảy ra biển.
Nước nhiễm phóng xạ cao trên được cho là rò rỉ qua hệ thống bơm nước hoặc qua bể chứa các thanh nhiên liệu và các thanh nhiên liệu này cũng bị nghi là đã bị tan chảy một phần.
Phan Anh
Theo Reuters, AFP

Báo động hạt nhân 'cao nhất' ở Nhật

Việc mở rộng khu vực di tản xung quanh nhà máy Fukushima đang được tính tới
Thủ tướng Nhật Bản, ông Naoto Kan, nói chính phủ của ông được đặt trong tình trạng báo động tối đa trước hiện trạng nhà máy hạt nhân bị tàn phá tại Fukushima.
Người ta đã phát hiện có plutonium trong đất tại nhà máy này và nước nhiễm phóng xạ cạo đã bị rò rỉ từ một tòa nhà có lò phản ứng hạt nhân.
Các giới chức nói rằng ưu tiên hàng đầu vẫn là bơm nước để làm mát các thanh nhiên liệu.
Ông Kan nói với Quốc hội tình hình tại nhà máy bị động đất tàn phá là "tiếp tục không thể đoán trước được".
Chính phủ "sẽ giải quyết vấn đề ở trong tình trạng báo động tối đa", và ông nói thêm rằng ông đang tìm lời khuyên về việc có nên mở rộng khu di tản xung quanh nhà máy này hay không.
Trong khi đó Bộ trưởng Bộ Chiến lược quốc gia, Koichiro Gemba, nói rằng chính phủ có thể xem xét tạm thời quốc hữu hóa công ty điện lực Tepco, công ty điều hành nhà máy này.
Hôm thứ Hai, cổ phiếu công ty giảm xuống mức thấp nhất trong ba thập kỷ.
"Hết sức nỗ lực"
Tổng thư ký nội các, Yukio Edano, trong một cuộc họp báo, mô tả tình hình ở Fukushima là "rất nghiêm trọng".
Công nhân đang chiến đấu để khôi phục điện và khởi động lại hệ thống làm mát tại nhà máy hạt nhân bị ảnh hưởng nặng nề do một trận động đất mạnh và sóng thần cách đây hơn hai tuần.
Hai thảm họa cùng lúc này nay được biết đã giết hại 10.901 người, với hơn 17.000 người vẫn mất tích trên một khu vực rộng lớn ở miền Bắc Nhật Bản.
"Chúng tôi đang hết sức nỗ lực để hạn chế các thiệt hại," ông Edano nói.
"Chúng tôi cần phải tránh không để các thanh nhiên liệu bị nóng lên và khô đi. Tiếp tục làm mát là một việc không thể tránh khỏi ... Chúng tôi cần phải ưu tiên cho việc bơm nước vào."
Nhưng ông nói rằng việc an toàn đưa nước bị ô nhiễm ra khỏi đây cũng là một ưu tiên.
Chính phủ khuyến cáo người dân không dùng nước vòi làm nước uống cho trẻ nhỏ tại một số vùng ở Nhật
Hôm thứ Hai, nước có nhiễm phóng xạ cao đã được phát hiện lần đầu tiên bên ngoài một trong những tòa nhà có lò phản ứng tại nhà máy Fukushima.
Chỗ rò rỉ trong đường hầm nối với lò phản ứng số 2 đã khiến lo ngại gia tăng về lượng chất lỏng phóng xạ rò rỉ ra môi trường.
Plutonium - được sử dụng trong hỗn hợp nhiên liệu dùng cho một trong sáu lò phản ứng - cũng đã được tìm thấy trong đất tại nhà máy, nhưng không phải ở mức độ đe dọa sức khỏe con người, các quan chức nói.
Các phóng viên nói chính phủ bị cáo buộc là do dự và chậm trễ trong việc giải quyết khủng hoảng này.
Trong khi đó, công ty Tepco chỉ trích chính phủ sau khi công bố mức phóng xạ không chính xác.
Hôm Chủ nhật, chính phủ cho biết mức phóng xạ tại lò phản ứng số 2 là cao hơn 10 triệu lần so với bình thường, trước khi điều chỉnh con số đó thành 100.000 – mức mà chính phủ gọi là "hoàn toàn không thể chấp nhận".
Chính phủ cũng bị cáo buộc là thiếu minh bạch và không cung cấp thông tin kịp thời.
Bụi phóng xạ trong khu vực
Các quan chức tại Trung Quốc, Hàn Quốc và Hoa Kỳ cho biết họ đã ghi nhận có dấu vết của chất phóng xạ trong không khí.
Cơ quan Bảo vệ Môi trường Mỹ cho biết họ phát hiện dấu vết phóng xạ trong nước mưa ở phía đông bắc đất nước.
Họ nói những dấu vết này trùng với vụ tai nạn nhà máy hạt nhân Fukushima và cũng nói rằng chúng không tạo thành một mối nguy hiểm cho sức khỏe.
Bộ Bảo vệ môi trường Trung Quốc nói rằng lượng iốt -131 "rất thấp", một chất phóng xạ, được tìm thấy ở các vùng ven biển trong đó có Giang Tô, Thượng Hải, Chiết Giang, An Huy, Quảng Đông và Quảng Tây.
Họ đã báo cáo về các dấu vết của các chất phóng xạ trong không khí ở tỉnh Hắc Long Giang ở đông bắc nước này.
Tuy nhiên, liều rất nhỏ không gây ra đe dọa cho sức khỏe cộng đồng và không cần có các biện pháp phòng tránh cần thiết, tuyên bố của Cơ quan nói.
Nước và thực phẩm đang được xét nghiệm tìm phóng xạ; lệnh cấm nhập khẩu một số thực phẩm của Nhật Bản vẫn còn đang được áp dụng.
Tại Việt Nam, báo Thanh Niên đưa tin các nhà khoa học Việt Nam đã tìm thấy một lượng nhỏ phóng xạ trong không khí.
Viện An toàn hạt nhân Hàn Quốc cho biết họ đã phát hiện dấu vết của iốt-131 tại Seoul và bảy địa điểm khác trên khắp Hàn Quốc.
Tuy nhiên, một quan chức Bộ Nông nghiệp nói với hãng tin AFP rằng "cho đến nay không thấy có dấu vết phóng xạ hoặc trong cá của chúng tôi hoặc trong cá nhập khẩu từ Nhật Bản".
Japan on 'Maximum Alert' Over Nuke Crisis

Fukushima 3 tuần sau thảm hoạ

3 tuần qua, Công ty điện lực Tokyo (TEPCO) vẫn chưa kiểm soát được bốn lò phản ứng từ 1-4 của nhà máy điện Fukushima I, trong khi cũng chưa quyết định có nên tháo bỏ hai lò số 5 và 6 mà đã được cho ngưng hoạt động một cách an toàn.
Các nhà quản trị tại TEPCO đã đưa ra một thẩm định u ám, trong khi số đo phóng xạ trong không khí quanh nhà máy tiếp tục là những con số đáng lo ngại. Chủ tịch TEPCO Tsunehisa Katsumata nói rằng khi công tác đó hoàn tất thì mới rõ tương lai của các lò phản ứng. Nhiệm vụ gay go nhất hiện nay là khống chế các lò phản ứng từ số 1 đến số 4
Ông Katsumata nhìn nhận là Tepco đã không thể làm nguội được các lo phản ứng hạt nhân và hứa sẽ nỗ lực tối đa để ổn định chúng, và cho biết thêm các lò phản ứng từ số 1 đến 4 sẽ ngưng hoạt động vĩnh viễn.
Chủ tịch TEPCO nói rằng công ty của ông đang chuẩn bị để bồi thường thiệt hại cho những người bị nhiễm phóng xạ. Ông cũng xin lỗi người dân bị khốn đốn vì các đợt cúp điện luân phiên vì khan hiếm điện.
Ông Katsumata chưa sẵn sàng kết luận về tương lai của các lò phản ứng số 5 và số 6 tại nhà máy này hay nhà máy Fukushima Daini (Fukushima II) gần đó, nơi đã thoáng thấy khói bốc lên từ một trong các lò phản ứng. Ông thừa nhận rằng công ty điện lực có thể vấp phải sự chống đối mãnh liệt của công chúng trước việc tái khởi động bất cứ lò phản ứng nào tại Fukushima.
Còn về tương lai của công ty thì ông Katsumata cho là rất nghiêm trọng. Ông Katsumata hiện đang đứng đầu cuộc chiến của TEPCO tại các nhà máy. Ông lên thay thế Chủ tịch Masataka Shimizu, đã phải nhập viện hồi tối 29/3 vì bị chóng mặt và cao huyết áp. Vị chủ tịch này đã không thấy xuất hiện trước công chúng kể từ ngày 13/3, tức là 2 ngày sau khi xảy ra các vấn đề.
Tại nhà máy, mức phóng xạ trong vùng biển gần đó đang tăng cao. Nước biển gần nhà máy điện hạt nhân Fukushima I đã bị nhiễm phóng xạ ở mức độ cao hơn trước rất nhiều. Cơ quan an toàn hạt nhân của Nhật nói rằng các số liệu mới nhất đo được gần lò phản ứng hạt nhân số 1 nằm cách bờ biển 328 thước ghi nhận được chất phóng xạ iốt cao gấp 3.355 lần mức cho phép.
Các mẫu xét nghiệm trước đó ghi nhận mức độ iốt trong nước biển cao trên mức luật định đến 1.850 lần. Mức độ của cùng chất phóng xạ đo được tại vùng biển cách nhà máy này khoảng 16 km về hướng nam, tuy thấp hơn nhưng cũng còn khá cao.
Hidehiko Nishiyama, phó tổng giám đốc của cơ quan an toàn nguyên tử của Nhật, đã nói trong một cuộc họp báo rằng: "Chất iốt 131 sẽ bớt phóng xạ đến một nửa sau 8 ngày, và nếu xét theo đời sống dưới biển, chất iốt sẽ tự phân hủy đáng kế vào thời điểm tiếp cận người dân".
Iốt 131 được cho là đã gây ra ung thư ở tuyến giáp trạng trong số các trẻ em bị nhiễm phóng xạ từ tai họa tại nhà máy Chernobyl hồi năm 1986. Các công nhân tại nhà máy Fukushima hiện đang cố gắng để ngừa chất phóng xạ rò rỉ ra biển.
Nhưng việc một số chất lỏng có cường độ phóng xạ cao đã được tìm thấy bên trong và bên ngoài các tòa nhà có lò phản ứng hạt nhân. Một số lượng nhỏ chất phóng xạ plutoni cũng đã được phát hiện trong phấn đất chung quanh nhà máy, và đây là dấu hiệu mới nhất cho thấy có thể một trong các lò phản ứng đã bị hư hại một phần.
TEPCO và cơ quan an toàn hạt nhân nói rằng họ chưa biết rõ nguồn gốc rò rỉ.
Các giải thích về nguyên nhân vụ rò rỉ này thập trung vào hai khả năng: thứ nhất là hơi nước nóng từ trung tâm lò phản ứng có thể thoát ra ngoài qua các vết nứt rạn hoặc vật liệu bị nhiễm thoát ra từ các bức tường vách của bể nước kiểm soát nhiệt độ bên dưới lò phản ứng số 2. Các viên chức nói rằng chất plutoni được dùng trong lò phản ứng số 3 chưa lên tới mức độ có thể đe dọa tới sức khỏe con người.
Chánh văn phòng Nội các Nhật Bản Yukio Edano cho hay một ủy ban chuyên gia hạt nhân đang cố vấn cho chính phủ về cách thức đóng cửa các lò phản ứng và ngăn ngừa phóng xạ rò rỉ thêm. ông Yukio Edano cho biết các chuyên gia hiện đang xem xét tới việc bao phủ tòa nhà chứa các lò phản ứng hạt nhân tại nhà máy điện Fukushima Daiichi (Fukushima I) với một loại vật liệu đặc biệt để chặn đứng các vật liệu hạt nhân rò rỉ ra bên ngoài.
Vẫn còn vấn đề về nước bị nhiễm xạ trong các tòa nhà và các đường hầm tại nhà máy. Công tác loại bỏ nước này đang tiến hành chậm vì thiếu chỗ để chứa nước đó. Chính phủ đang xem xét khả năng sử dụng một tàu chở hàng để chứa lượng nước này.
Trong khi đó, chính phủ Nhật Bản hôm qua cũng thông báo một loạt các biện pháp an toàn mới cho các nhà máy điện hạt nhân trên toàn quốc. Các biện pháp này trực tiếp giải quyết một số khuyết điểm vấp phải ở Fukushima và đòi hỏi cung cấp điện bằng các phương tiện di động và bố trí xe cứu hỏa để tưới nước cho các lò phản ứng và các thanh nhiên liệu đã qua sử dụng, trong trường hợp không làm nguội được.
Mỹ và Pháp tuyên bố sẵn sàng giúp đỡ Nhật Bản và chính quyền Tokyo đã chấp nhận sự hỗ trợ này.
Bộ Năng lượng Mỹ dự tính gửi đến Nhật Bản các robot - người máy - đặc chủng, có thể làm việc trong môi trường phóng xạ rất cao, đi sâu vào khu vực gần tâm lò, để thu thập các thông tin cần thiết. Bên cạnh đó, Tổng thống Mỹ còn hứa giúp đỡ các nạn nhân ngay lập tức và kể cả về lâu dài.
Trong khi đó, Tổng thống Pháp, Nicolas Sarkozy, sẽ tới thăm Nhật Bản vào ngày mai để bày tỏ tình liên đới với nhân dân Nhật Bản. Ông sẽ là nguyên thủ quốc gia đầu tiên tới xứ hoa anh đào kể từ sau thảm họa động đất và sóng thần, ngày 11/03 vừa qua.
Nếu tính theo số nhà máy và số lò phản ứng nguyên tử, thì Mỹ là cường quốc số một về điện hạt nhân (70 nhà máy, 104 lò), đứng thứ hai là Pháp (19 nhà máy, 58 lò) và thứ ba là Nhật Bản (17 nhà máy, 54 lò).
Trà Giang
Tổng hợp

Chernobyl Nhật Bản: Fukushima đánh dấu kết thúc kỷ nguyên hạt nhân

Christopher Sultan dịch từ tiếng Đức
© Bản tiếng Việt: Hiếu Tân

Truyền hình Nhật Bản đưa những hình ảnh thảm họa đến hàng triệu phòng khách trên khắp đất nước, nơi những người xem kinh hoàng nhìn thấy một vụ nổ ở một lò phản ứng hạt nhân ở Fukushima

BBT Spiegel: Nhật Bản vẫn còn đang quay cuồng trong trận động đất lớn nhất từng biết, thì một vụ nổ ở nhà máy điện hạt nhân Fukushima hôm thứ Bẩy, tiếp theo là một giây thảm họa vào hôm thứ Hai. Mặc dù chính phủ bảo đảm, vẫn có một nỗi lo sợ về một Chernobyl khác. Tai nạn này đã làm bật lên một cuộc tranh cãi chính trị sôi sục ở Đức, và trông có vẻ như chấm dứt giấc mơ về năng lượng hạt nhân rẻ và an toàn.

Truyền hình Nhật Bản đưa những hình ảnh thảm họa đến hàng triệu phòng khách trên khắp đất nước, nơi những người xem kinh hoàng nhìn thấy một vụ nổ ở một lò phản ứng hạt nhân ở Fukushima.

Vụ nổ hôm thứ Bẩy thổi bay mái của tòa nhà lò phản ứng, đẩy một đám khói trắng dầy đặc lên trời. Khi khói tan, trong số bốn tòa nhà lò phản ứng màu trắng, chỉ còn nhìn thấy có ba.

Tòa nhà thứ tư chẳng còn lại gì ngoài cái vỏ trông ma quái.

Những bức tường ngoài của toà nhà lò phản ứng đã nổ tung. Lớp vỏ thép chứa các thanh nhiên liệu nóng đỏ hình như chịu được vụ nổ, nhưng thảm hoạ chính còn có thể ngăn ngừa được hay không vẫn còn là điều chưa rõ. Ngoài ra, bốn lò phản ứng hạt nhân nằm trong hai khu liên hợp phát điện Fukushima không hoàn toàn nằm trong tầm kiểm soát.

Vụ nổ thứ hai

Rồi sau đó, hôm thứ Hai, một vụ nổ thứ hai diễn ra ở nhà máy Daiichi, lần này liên quan đến lò phản ứng 3 của nhà máy. Vụ nổ làm bị thương 11 công nhân và và đẩy một cột khói khổng lồ lên không trung. Vẫn chưa rõ bức xạ rò rỉ trong vụ nổ này có vẻ như gây ra bởi sự tích tụ hydrogen, một nhân viên vận hành nhà máy nói rằng mức phóng xạ tại lò phản ứng vẫn còn thấp hơn các giới hạn cho phép. Hoa Kỳ phản ứng với vụ nổ ngày thứ Hai bằng cách di dời một trong những hàng không mẫu hạm của nó đang ở 100 dặm (160 km) ngoài khơi, ra khỏi khu vực này, sau khi phát hiện mức phóng xạ thấp trong vùng lân cận.

Ngay sau đó, chính phủ loan báo rằng hệ thống làm mát cho lò phản ứng số 2 của nhà máy cũng đã hư hỏng. Các vụ nổ ở các lò phản ứng 1 và 3 đã được báo trước bởi những sự cố tương tự. Hãng tin Jiji hôm thứ Hai báo cáo rằng mức nước ở lò phản ứng số 2 đã tụt xuống sâu đến mức đủ để lộ ra một phần các thanh nhiên liệu.

Các hình ảnh trên ti vi vào dịp cuối tuần qua không để cho ai nghi ngờ gì nữa: quốc đảo tiên tiến này rõ ràng đã trải qua thảm họa hạt nhân tồi tệ nhất cho đến ngày hôm nay trong thế kỷ 21, do trận động đất khủng khiếp nhất trong lịch sử Nhật Bản gây ra.

Một thời gian ngắn sau vụ nổ ngày thứ Bẩy, Chánh Thư ký Nội các Yukio Edano xuất hiện trên kênh truyền hình chính để nói về tai nạn này – theo cách một thầy giáo nói với học trò của mình trong một chuyến đi của lớp về những việc họ sẽ làm sau đó. Rồi một chuyên gia về nhà máy điện hạt nhân, tóc hoa râm cùng với Edano kêu gọi dân chúng duy trì "reisei", hãy yên tâm và bình tĩnh.

Reisei, reisei: Cứ như thể chính phủ lo lắng về việc làm nguội những cái đầu của các công dân Nhật Bản hơn là những thanh nhiên liệu hạt nhân đã nóng chảy một phần.

Được khuyên ở trong nhà

Khi lò phản ứng nổ ở Chernobyl cách đây một phần tư thế kỷ, Liên Xô ngay lập tức đưa hàng nghìn công nhân đến để lấp cát và bọc chì các lõi lò phản ứng bị quá nhiệt. Cuối cùng gần như cả một triệu người tham gia vào đảm bảo an toàn cho lò phản ứng này. Nhưng lúc đó Liên Xô không phải đồng thời đối phó với các hậu quả của một trận động đất và một cơn sóng thần.

Những cố gắng của cảnh sát Nhật Bản sơ tán một khu vực rộng lớn xung quanh lò phản ứng có vẻ điên rồ hơn là bình tĩnh. Hàng ngàn người chạy xuống miền nam bằng ô tô riêng.

Trước hết, khó mà đánh giá mức độ nguy hiểm của phóng xạ trong vùng kế cận với lò phản ứng. Các chuyên gia tại chỗ báo cáo rằng mức phóng xạ đo được gần lò phản ứng là một sievert[1] trên giờ. Đây là một mức cao, nhưng không thể so sánh với mức 200 sievert trên giờ mà một số công nhân trực sự cố ở Chernobyl bị phơi nhiễm.

Trong một vụ phóng xạ phát ra từ lõi lò phản ứng bị chảy tan, nhiều chất phóng xạ khác nhau trong đó có plutonium và uranium, và các chất nguy hiểm iodine 131 và cesium 137, cũng làm ô nhiễm môi trường xung quanh Chernobyl. Đã có xác nhận rằng ít nhất một lượng nhỏ cesium cũng đã thoát ra ở Fukushima. Vào thứ Bẩy, Bộ trưởng Ngoại giao Đức, Guido Westerwelle, lãnh đạo Đảng Dân chủ Tự do (FDP) đã khuyên những người Đức nên rời khỏi các vùng bị ảnh hưởng của sóng thần và sự cố hạt nhân.

Một người phát ngôn của chính phủ Nhật Bản khuyên các công dân nên ở trong nhà, tắt máy điều hòa nhiệt độ và nếu cần, áp một chiếc khăn mặt ướt lên miệng. Tất cả những cái đó là dấu hiệu cho thấy phản ứng của một đất nước công nghiệp hóa đã vô vọng đến mức nào vào những giờ đầu tiên sau sự cố.

Thái độ ngạo mạn

Sự kiện là Nhật Bản, nước đã có thời được coi là thần kỳ kinh tế, đang đứng trên bờ vực của một thảm họa hạt nhân có thể phá hủy nền công nghiệp hạt nhân nhiều hơn so với thảm họa lò từ phản ứng của Liên Xô ở Chernobyl cách đây một phần tư thế kỷ.

Mọi người đều biết, nước Nhật nằm trong khu vực có động đất, khiến nó dễ gặp nguy cơ hơn nhiều so với các nước như Đức và Pháp. Nhưng Nhật bản tình cờ cũng là nước công nghiệp hàng đầu, một nước mà các kỹ sư được đào tạo tốt, nghiêm cẩn đến mức mô phạm đã chế tạo ra những chiếc xe hơi tối tân nhất và có độ tin cậy cao nhất thế giới.

Khi sự cố Chernobyl xảy ra, công nghiệp hạt nhân Đức cố gắng tự thuyết phục mình và các công dân Đức, rằng đó là tại các lò phản ứng già nua và các kỹ sư kém cỏi, cẩu thả của Đông Âu. Các lò phản ứng của Tây Âu, hay là nền công nghiệp khẳng định thế, là hiện đại hơn, được bảo dưỡng tốt hơn và đơn giản là an toàn hơn.

Bây giờ đã rõ cái thái độ tự tin ấy ngạo mạn như thế nào. Nếu một tai họa tầm cỡ ấy có thể xảy ra ở Nhật Bản, thì nó cũng có thể xảy ra dễ dàng như thế ở Đức. Chỉ cần có một chuỗi những tình huống tai hại thích hợp. Fukushima là bất cứ nơi nào.

Ngày 11/9 của công nghiệp hạt nhân

Có vẻ như từ nay trở đi các nhà chính trị và các nhà khoa học sẽ có cái nhìn hoài nghi hơn về năng lượng hạt nhân. Đây là bằng chứng theo cách tranh luận công khai Bộ trưởng Môi trường Đức Norbert Röttgen, một thành viên của Liên minh Dân chủ Thiên chúa giáo trung hữu (CDU) của Thủ tướng Angela Merkel, phản ứng khi ông nghe nói về vụ nổ tại một lò phản ứng owr đầu bên kia của thế giới. Hôm thứ Bẩy, Röttgen nói với vợ ông rằng đây là "một sự kiện làm thay đổi tất cả." Họ cảm thấy nhớ lại ngày 11/9, ngày khủng bố tấn công New York và Washington.

Một mối nguy trực tiếp đối với Đức có thể "được loại trừ trên thực tế," Röttgen nói thêm rằng điều quan trọng nhất bây giờ là "thể hiện thông cảm với Nhật Bản, làm rõ tình hình và giúp đỡ." Thủ tướng Merkel đã triệu tập một cuộc họp khủng hoảng tối thứ Bẩy.

Röttgen phản ứng giận dữ với cuộc tranh luận mới về hạt nhân diễn ra ở Đức vào cuối tuần qua. "Tôi cảm thấy đây là việc không cần thiết trong tình hình này, và thật sự là không đúng lúc," ông nói. Bản thân Röttgen không muốn bình luận về những hậu quả đối với kế hoạch kéo dài tuổi thọ của các nhà máy điện hạt nhân ở Đức, gọi nó là một "cuộc thảo luận chính trị vào thời gian khác."

Vấn đề các nhà máy điện hạt nhân của Đức nên duy trì hoạt động bao lâu nữa đã là chủ đề của một cuộc tranh cãi sôi nổi mấy năm gần đây. Tháng Mười năm ngoái, quốc hội Đức đã nhất trí kéo dài tuổi thọ của 17 nhà máy điện hạt nhân của đất nước, thật sự lật ngược kế hoạch loại bỏ từng bước điện hạt nhân đã được nhất trí dưới thời chính phủ Gerhard Schröder, người tiền nhiệm của Merkel. Theo luật mới, các nhà máy này sẽ tiếp tục hoạt động thêm một thời gian trung bình 12 năm mỗi cái, có nghĩa là nhà máy điện hạt nhân cuối cùng của Đức nay sẽ được trù tính đóng cửa vào năm 2035, chứ không phải năm 2021 là hạn chót như chính quyền Schröder dự kiến.

Tuy nhiên đạo luật này cũng có thể bị lật lại: năm bang do đảng Dân chủ Xã hội trung tả kiểm soát gần đây đã đưa ra khiếu nại với Tòa án Hiến pháp Đức chống lại việc kéo dài thời gian hoạt động của các nhà máy này.

Vận động trên một hành lang Chống-Hạt nhân

Đảng Xanh tất nhiên không đồng ý với đánh giá của Röttgen rằng đây không phải lúc nói về năng lượng hạt nhân ở Đức. Họ thấy thảm họa hạt nhân Nhật Bản là một dịp để thảo luận một trong những vấn đề cốt lõi truyền thống của họ với độ mãnh liệt mới. Những cuộc bầu cử quan trọng sắp diễn ra tại các bang tây nam Baden-Württemberg và Rhineland-Palatinate. Gần đây, Đảng Xanh đã không thành công lắm trong các cuộc điều tra dư luận. Bây giờ nó sẽ vận động trên một hành lang chống hạt nhân, đặc biệt khi Stefan Mappus (CDU) Thống đốc bang Baden-Württemberg là một người ủng hộ mạnh mẽ điện hạt nhân. Thomas Strobl, tổng thư ký CDU ở bang này, đã sẵn sàng lập kế hoạch tiến lên, nói rằng "Chúng ta không nên tiến hành một chiến dịch bầu cử trên sự đau khổ của người Nhật."

Đảng Xanh không bị ấn tượng với những lời nói hoa mỹ đó. Jürgen Trittin, cựu bộ trưởng môi trường và là nghị sĩ lãnh đạo của đảng Xanh ở Bundestag, cảm thấy chính đáng trong nỗi hoài nghi của ông về điện hạt nhân. "Ngay cả một nước có công nghệ tiên tiến hiện đại như Nhật Bản cũng không miễn nhiễm với nguy cơ phóng xạ. Điều này cũng áp dụng đối với Đức, tại đây chúng ta thậm chí còn kéo dài tuổi thọ của các lò phản ứng hạt nhân cực kỳ mất an toàn như Neckarwestheim," Trittin nói. Ông chỉ ra rằng tai nạn ở Nhật Bản cũng chứng tỏ rằng việc kéo dài tuổi thọ [các lò phản ứng] là vô trách nhiệm.

Renate Künast, người cùng với Trittin là lãnh đạo nhóm nghị sĩ của Đảng Xanh, bổ sung: "Các nhà máy điện hạt nhân không nên đặt tại những vùng đông dân cư, và phải chắc chắn không nằm trong vùng động đất. Điều này cũng áp dụng cho cả Đức nữa. Neckarwestheim chẳng hạn, không chịu được động đất."

Volker Kauder, lãnh đạo đảng CDU và đảng anh em Bavarian của nó là Liên minh xã hội Thiên chúa giáo (CSU) – trong quốc hội ở Bundestag, đã nói rõ rằng hai đảng sẽ tiếp tục ủng hộ kéo dài tuổi thọ, bất chấp tai nạn ở Fukushima. Phó trưởng đoàn nghị sĩ của đảng Michael Fuchs đồng ý: "Nhật bản có kiến tạo địa chất hoàn toàn khác Đức. Tai nạn ở đó không gieo nghi ngờ lên việc kéo dài tuổi thọ của các nhà máy điện hạt nhân ở đây."

Vấn đề then chốt ở Đức

Đây là một lý lẽ cũ nhưng liệu nó có thể được duy trì liên tục không thì còn phải xem. Cho đến nay, ngành công nghiệp này, CDU/CSUvà FDP đã khăng năng nói rằng các nhà máy điện hạt nhân của Đức an toàn và Đức có thể tin cậy ở các kỹ sư của mình. Nhưng cũng chính điều này đã luôn là đúng ở Nhật Bản. Các kỹ sư của nó có tiếng là giỏi ngang với kỹ sư Đức, khi nó chế tạo mọi thứ, từ ô tô đến nhà máy điện hạt nhân. Như vậy nếu Nhật Bản không thể tin tưởng vào việc xây dựng các lò phản ứng có thể hoạt động một cách an toàn, thì nói gì đến Đức?"

Ít có vấn đề nào khác có tác động mạnh đến lịch sử nước Đức sau chiến tranh như vấn đè điện hạt nhân. Và hiếm có nước nào khác phản ứng nhậy bén như thế với nguy cơ ô nhiễm hạt nhân. Đây là một trong những lý do mà Đức phải thành lập một đảng chống hạt nhân, Đảng Xanh, từ đó đã cắm rễ vững chắc vào hệ thống chính trị.

Đức cũng có địa lý chống đối với điện hạt nhân trong đó có các vị trí như Brokdorf, Kalkar, Wackersdorf và Gorleben, tên của chúng đã trở thành biểu tượng của cuộc tranh luận này. Xã hội công dân Đức đã phát động những trận đánh lớn chống lại vũ khí hạt nhân, bình thường bằng lời lẽ nhưng đôi khi bằng cả dùi cui, đá, súng phun nước và lựu đạn.

Chống đối thậm chí đã trở thành cách sống của một số người, giống như những nhà hoạt động đã lập nên "nước Cộng hòa Tự do Wendland" vắn số vào năm 1980 gần một bãi chôn chất thải ở Gorleben ở Bắc Đức. Phong trào này thậm chí đã đặt ra khẩu hiệu "schottern" nhắc đến hành động phá hoại chống việc vận chuyển chất thải hạt nhân."

Khởi động lại phong trào chống hạt nhân

Khi Đảng Xanh hình thành một chính phủ liên minh với đảng Xã hội Dân chủ (SPD) trung tả năm 1998, nó đã đặt việc loại bỏ từng phần hạt nhân thành ưu tiên cao nhất, với mục tiêu ngừng hoạt động tất cả các lò phản ứng vào năm 2021. Nhưng khi liên minh CDU/CSU/FDP lên nắm quyền năm 2009, nó bắt đầu bàn đến việc kéo dài tuổi thọ các nhà máy đó. Chính phủ sợ thiếu điện nghiêm trọng nếu các lò phản ứng bị ngừng, và gánh nặng chuyển sang các nguồn năng lượng tái sinh. Ngoài ra, các chính khách trong chính phủ mới lo sợ khả năng đảo ngược đạo luật bị ghét mà SPD/Đảng Xanh đã ban hành trước khi rời chức vụ.

Nhưng chính sự quay ngoắt này đã tạo ra sự ủng hộ mới cho phong trào chống hạt nhân. Khoảng 12.000 người đã tham gia vào chuỗi xích kết bằng người giữa Brunsbüttel và các nhà máy điện hạt nhân Krümmel gần Hamburg. Những mối lo cũ về sự thiếu kiểm soát nguồn năng lượng này đã nổi lên lại.

Liên minh CDU/CSU bị chia rẽ trên chủ đề này. Một bộ phận lớn của nhóm nghị sĩ quốc hội do Volker Kauder ủng hộ việc kéo dài tuổi thọ thêm 15 năm hoặc hơn, trong khi Bộ trưởng Môi trường Röttgen muốn dừng ở 10. Hai phe thỏa thuận 12 năm. Chính phủ quyết định đẩy sang luật mà không dính đến Thượng viện (Bundesrat), bởi vì các đảng liên minh thiếu một đa số ở đó. (Bình thường Bundesrat phải thông qua bất kỳ luật nào tác động đến thẩm quyền của 16 bang nước Đức) Tòa Hiến pháp Liên bang Đức nay đang chờ để xét xem liệu quan điểm của chính phủ có phù hợp với hiến pháp Đức hay không. Cả quá trình này cũng mới được tiếp thêm sinh lực để đối phó với áp lực do thảm họa ở Nhật Bản gây ra.

Trong quá khứ, một đa số người Đức có thể được động viên nhanh chóng để chống năng lượng hạt nhân tại bất cứ nơi nào có lý do để làm thế. Fukushima là một lý do quan trọng, và nó sẽ tạo ra một ấn tượng sâu sắc lên cuộc tranh cãi của Đức. Các đảng ủng hộ hạt nhân, CDU, CSU và FDP sẽ phải đương đầu với những lý lẽ mới để biện hộ cho việc kéo dài tuổi thọ các lò phản ứng. Đảng Xanh có thể tăng thêm thanh thế, và SPD trước đây đã có lần ủng hộ điện hạt nhân nhưng sau đó đã quay ngược chính sách của mình, có thể sẽ tách ra khỏi cuộc tranh cãi mà nó thiếu khả năng thuyết phục.

Thủ tướng Merkel cũng thấy trong vấn đề này bản thân bà hơi thiếu tính quyết đoán mà bà đã có trong nhiều cuộc tranh luận khác. Là một nhà vật lý, bà có niềm tin tự nhiên vào khoa học hạt nhân, và do đó, vào công nghiệp hạt nhân. Nhưng là một chính khách bà biết rằng ủng hộ điện hạt nhân là một lập trường không được lòng dân ở Đức. Kết quả, bà sẽ giữ một lập trường khiêm tốn, và để một con mắt vào cuộc chống đối mạnh trong dân chúng, thận trọng mô tả điện hạt nhân như một "công nghệ bắc cầu" đến tương lai dựa trên năng lượng tái sinh, một công nghệ hiện tại được chấp nhận nhưng ít có ý nghĩa lâu dài.

Đếm ngược thời gian đến một Thảm họa Hạt nhân

Khi động đất xảy ra, máy móc phản ứng nhanh hơn bất cứ con người nào. Các cảm biến seismic ở nhà máy điện hạt nhân Fukushima Daiichi ngày thứ Sáu đã dò ra những sóng chấn động phá hủy chỉ trong vài giây. Hai phút sau, vào 2:48 chiều theo giờ địa phương, hệ thống điều khiển lò phản ứng đã kích khởi quy trình tự động dừng nhanh của ba lò phản ứng lúc đó đang hoạt động.

Ban đầu mọi việc đều trôi chảy. Trong vài giây, các thanh kiểm soát được đưa vào giữa các thanh nhiên liệu, nhờ đó cắt đứt phản ứng hạt nhân dây chuyền. Đó chính là cách hoạt động đúng của hệ thống. Nhưng sau đó xảy ra một chuyện nghiêm trọng, khởi sự một quá trình đếm ngược đến một thảm họa hạt nhân.

Ngay cả sau khi dừng khẩn cấp, một lò phản ứng hạt nhân vẫn còn sản ra một lượng nhiệt rất lớn khi các chất phóng xạ được tạo ra trong quá trình phân rã hạt nhân tiếp diễn. Trừ khi các kỹ sư tiếp tục làm nguội lò phản ứng trong nhiều ngày sau khi nó ngừng hoạt động, sẽ xảy ra hiện tượng lõi lò phản ứng chảy tan, như trong trường hợp nhà máy hạt nhân Three Mile Island gần Harrisburg, bang Pennsylvania, và ở Chernobyl.

Để phòng ngừa hiện tượng này xảy ra, các bơm nước tiếp tục bơm qua hệ thống làm mát ở Fukushima Nhưng sau đó lưới điện sụp, do kết quả của trận động đất. Các máy phát dự phòng lúc đó bắt đầu hoạt động.

"Giống như Lái một chiếc xe không có Động cơ"

Mỗi lò phản ứng có ba hay bốn máy phát điện diesel. Nhưng khi sóng thần đến, các máy phát điện trong hai lò phản ứng ở Fukushima bị hỏng. Toàn bộ khu vực nhà máy điện bị ngập lụt.

Cuối cùng các kỹ sư đã cố gắng kết nối được bộ ắc quy dự phòng sự cố với hệ thống. Nhưng các ắc quy này chỉ được thiết kế để bắc cầu qua một khoảng thời gian vài phút, chẳng hạn, để có thể chuyển mạch cung cấp điện từ lưới điện sang một nguồn nội bộ. Những nguồn điện yếu này đã ngăn chặn thành công một thảm họa hạt nhân sát sạt vào tối thứ Sáu.

Đó là một hành động liều lĩnh, "giống như cố gắng lái một chiếc ô tô không có động cơ mà chỉ dùng ắc quy" Michael Sailer nói, (ông là Giám đốc điều hành của Viện Öko có cơ sở ở Freiburg và nhiều năm là chủ tịch Ủy ban An toàn Lò phản ứng hạt nhân của Đức). "Ắc quy hoàn toàn là một cố gắng một mất một còn," Lothar Hahn, cựu giám đốc của Hội An toàn Lò phản ứng nói.

Trong khi các kỹ sư Nhật đang vật lộn chiến đấu để ngăn chặn thảm họa đang lù lù hiện đến, thì các chuyên gia an toàn lò phản ứng trên khắp thế giới đang ngồi trước máy tính và theo dõi tiến trình của phản ứng hạt nhân dây chuyền trong nỗi khiếp sợ. Họ gửi e-mail cho nhau, gọi điện thoại và thảo luận trong các diễn đàn chuyên môn kín. Hầu như không có thông báo chính thức, nhưng họ tất cả họ đều có liên lạc với các chuyên gia ở Nhật Bản. "Tình hình là vô cùng nghiêm trọng," Hahn kết luận ngay khi biết rằng hệ thống làm mát đã hỏng. "Nếu điều này tiếp tục, trong trường hợp xấu nhất, chúng ta sẽ thấy một vụ lõi lò phản ứng chảy tan" (mà kết quả là phóng xạ), một nhân viên của cơ quan năng lượng hạt nhân Nhật Bản thú nhận tối thứ Sáu.

Rõ ràng đây chính xác là điều đã xảy ra. Bởi vì các bơm làm mát không làm việc do mất điện, mức nước tụt xuống trong thùng phản ứng. Các thanh nhiên liệu theo báo cáo là chỉ còn ngập một nửa trong nước làm mát, nhô lên khỏi mặt nước đến một mét. Kết quả là, chúng bị phá hủy một phần và trở nên quá nhiệt, đúng như một bộ gia nhiệt ngâm nước có thể trở nên quá nhiệt khi bị lấy ra khỏi nước.

Cuộc chiến đấu vô vọng

Trong sự tuyệt vọng, những người có thẩm quyền cho phép phóng có kiểm soát luồng hơi nước bị ô nhiễm phóng xạ ra môi trường. Mức phóng xạ bên trong nhà máy tăng lên 1000 lần giá trị bình thường, và phóng xạ trong cả khu vực nhà máy cũng tăng cao.

Các báo cáo cho biết áp suất trong thùng chứa lò phản ứng trong Tổ máy số 1 đã tăng lên sáu lần áp suất khí quyển, dường như báo trước thảm họa sắp xảy đến, bởi vì vỏ bảo vệ của lò phản ứng chỉ có thể chịu được một áp suất đến tám lần áp suất khí quyển.

Tình hình ở Fukushima đột ngột leo thang vào đêm thứ Sáu tuần trước. Chuyên gia hạt nhân Sailer so sánh tình hình này với "một bộ phim thảm họa" khi các kỹ sư chiến đấu tuyệt vọng giành lại được kiểm soát các lò phản ứng. Cuối cùng, nó rõ ràng là một cuộc chiến đấu vô vọng.

Các thanh nhiên liệu đã nóng chảy, ít ra là một phần và rõ ràng chỉ còn lại lớp vỏ thép của thùng chứa lò phản ứng và lớp cách ly, ngăn ngừa các chất phóng xạ mạnh nhất khỏi phóng thoát. Tối thứ Bẩy theo giờ địa phương, những người vận hành nhà máy tuyên bố rằng họ có ý định đưa nước biển vào làm ngập các lò phản ứng, đó là cố gắng một mất một còn để ngăn các thùng phản ứng khỏi nóng chảy. "Về cơ bản họ đang cố gắng để nhấn chìm lò phản ứng" chuyên gia hạt nhân Mycle Schneider, người biên soạn "Báo cáo thường niên về tình hình công nghiệp hạt nhân thế giới"nói.

Tiếng vọng của Three Mile Island

Tai nạn Fukushima giống như những gì đã xảy ra ở nhà máy điện hạt nhân Three Mile Island gần Harrisburg, bang Pennsylvania năm 1979. Vào buổi sáng 28 tháng Ba năm 1979, một chiếc van bị kẹt và nhiều sai lầm trong vận hành dẫn đến thất thoát một lượng lớn chất lỏng khỏi hệ thống làm mát cho lò phản ứng thứ hai của nhà máy.

Một trình dừng máy tự động khẩn cấp làm ngưng phản ứng dây chuyền trong lõi lò phản ứng, giống như trong trường hợp ở Nhật Bản tuần trước. Nhưng việc mất nước làm mát dẫn đến tăng nhiệt lượng thừa từ vật liệu của lõi, làm nóng chảy một số vật liệu. Các chất khí phóng xạ thoát ra môi trường, và các chuyên gia mất năm ngày để lấy lại kiểm soát lò phản ứng.

Sự cố Harrisburg là thảm họa lò phản ứng đầu tiên phát ra toàn thế giới những câu hỏi về độ an toàn của năng lượng hạt nhân. Nhưng chỉ sau thảm họa Chernobyl – sắp tới kỷ niệm lần thứ 25 của nó – nhiều nước mới quay lưng lại với loại công nghệ có tính mạo hiểm cao này.

Di sản chết người

Lõi hạt nhân của một trong những lò phản ứng của Chernobyl cũng chảy tan vào cái ngày định mệnh ấy, ngày 6 tháng Tư năm 1986. Thật trớ trêu, đúng vào lúc thanh tra an toàn thì những người vận hành mất kiểm soát lò phản ứng số bốn của nhà máy điện hạt nhân Chernobyl ở gần thành phố Pripyat thuộc Ukrain ngày nay.

Do kết quả của nhiều lỗi vận hành khác nhau, đầu ra của lõi lò phản ứng tăng lên khoảng 100 lần công suất định mức của nó. Lượng nhiệt cực lớn do nó sinh ra phá hủy các kênh dành cho các thanh kiểm soát lò phản ứng, xóa đi đúng cái cơ cấu quan trọng nhất để đề phòng một vụ nổ hạt nhân. Một loạt phản ứng hóa học tai hại dẫn đến tích tụ một hỗn hợp các chất khí gây nổ bên dưới mái nhà của thùng áp suất lò phản ứng, khiến nó cuối cùng bùng cháy.

Khi mái bê tông 1000 tấn của thùng áp suất bị thổi bay lên không trung, lõi lò phản ứng bắt lửa. một lượng lớn chất phóng xạ, như iodine 131 và cesium 137, được phóng thoát ra không khí và tản ra trên một bộ phận lớn khắp lãnh thổ phía tây Liên Xô và Tây Âu.

Bụi phóng xạ rơi xuống khoảng 200.000 ki lô mét vuông đất. Vì chính phủ Liên Xô không muốn thừa nhận thảm họa trong nhiều ngày, một khoảng thời gian quý báu mất đi cho những nhiệm vụ như sơ tán thành phố Pripyat gần kề. nhiều công nhân vệ sinh, được biết dưới cái tên "những người thanh toán" bị phơi ra trước phóng xạ liều lượng cao trong mấy ngày đầu tiên. Tỷ lệ mắc ung thư tuyến giáp tăng vọt trong vùng xung quanh nhà máy trong nhiều năm. Vỏ bê tông cách ly được vội vã xây lên quanh lò phản ứng bắt đầu nứt rạn và vỡ vụn.

"Di tích lịch sử"

Tai nạn lò phản ứng ở Ukraine là do sai lầm của con người. Fukishima bây giờ có thể coi như một cảnh báo rằng các lò phản ứng hạt nhân không thể được bảo vệ một cách tuyệt đối chắc chắn chống lại những lực lượng thiên nhiên, đặc biệt đối với những nhà máy già nua như Fukushima.

Lò phản ứng hạt nhân Nhật Bản là một "di tích lịch sử," Shaun Burnie, một chuyên gia hạt nhân Anh làm việc cho Greenpeace, người rất thông thạo các lò phản ứng trên ờ biển miền đông Nhật Bản nói.

Burnie đã đến thăm các lò phản ứng Fukushima nhiều lần và đã thường xuyên đến làm việc ở Nhật Bản. Các lò phản ứng số 1 và 2 tại Fukushima Daiichi được đưa vào hoạt động vào đầu những năm 1970, khi các tiêu chuẩn an toàn lỏng lẻo hơn nhiều so với ngày nay. Chúng được chế tạo khi Volkswagen đang chế tạo Beetle của nó không có đai an toàn, túi không khí và đệm đầu. Lò phản ứng nổ hôm thứ Bẩy thật ra đã có kế hoạch cho ngừng nay mai.

Vì việc xây dựng mới các nhà máy điện hạt nhân đắt tiền và khó bảo vệ về phương diện chính trị, lợi ích về năng lượng tại nhiều nước đang thuyết phục các chính phủ thông qua việc kéo dài thời hạn sử dụng nhiều hơn so với thời hạn theo kế hoạch đối với các lò phản ứng Đức. Tuy nhiên, sự tái sinh các nhà máy điện già nua này ngày nay đang tỏ ra là một trò chơi nguy hiểm.

Cơ hội nâng cấp bị hạn chế

Những người vận hành nhà máy đang cố gắng duy trì hoạt động của các lò phản ứng của họ vượt quá thời hạn sử dụng thiết kế ban đầu là 40 năm. Hoa Kỳ đã gia hạn giấy phép cho các nhà máy hạt nhân thêm 20 năm, các nước châu Âu đang làm theo. Nhưng công ngệ an toàn trong các nhà máy cũ hơn chỉ có thể nâng cấp trong một phạm vi hạn chế.

Mười một lò phản ứng ở Nhật bản đã phải ngừng hoạt động trong ngày động đất. Năm lò ở trong tình trạng khẩn cấp vì không thể làm mát thích hợp. "Đây là một sự kiện đáng buồn. Công nghiệp hạt nhân quốc tế đã cố gắng để trì hoãn sự kết liễu của nó bằng cách kéo dài thời hạn sử dụng," chuyên gia hạt nhân Mycle Schneider nói. "Các hệ thống cổ lỗ ở Fukushima nay đã minh họa cho những hậu quả đó. Nền công nghiệp [hạt nhân] sẽ không sống sót qua sự kiện này."

Burnie cũng có quan điểm tương tự. "Trong một nghìn năm nữa bạn cũng không thể có giấy phép cho Fukushima hôm nay," ông nói. Trong các lò phản ứng nước sôi thế hệ hai vẫn còn đang được sử dụng trong nhà máy này, các thanh nhiên liệu nổi trực tiếp trong thùng phản ứng. Đức cũng có những nhà máy hạt nhân cùng loại, bao gồm nhà máy Brunsbüttel ở bang miền bắc Schleswig-Holstein. Trước hết, Burnie nói, độ an toàn trong động đất chỉ có thể cải thiện đến một mức độ nhất định. "Nền móng gồm hàng nghìn tấn bê tông. Đó là cái không thể nâng cấp."

Việc Tái sinh Điện Hạt nhân Toàn cầu đang bị Đe dọa

Các lò phản ứng ở Fukushima Daiichi được đặt sát bờ biển, cách thành phố Sendai khoảng 50 km, đã bị tàn phá trong trận động đất. Hầu như tất cả 55 nhà máy điện hạt nhân của Nhật Bản đều được xây dựng gần biển, bởi vì chúng cần một nguồn lớn nước làm mát chắc chắn để hoạt động. Nhưng chính điều đó lại khiến cho chúng rất dễ bị phá hủy trong những cơn sóng thần.

Sau khi cơn sóng thần khổng lồ của Ấn Độ Dương tấn công Đông Nam Á năm 2004, các nhà điều phối hạt nhân và những người vận hành nhà máy nhận ra nguy cơ đối với các nhà máy điện hạt nhân. Cơn sóng thần đó làm ngập các bơm làm mát cho một lò phản ứng ở Nhà máy Điện Nguyên tử Madras ở Ấn Độ, nhưng những người vận hành đã dừng được lò phản ứng vừa kịp đúng lúc để ngăn ngừa một tai nạn. Cơn sóng đó cũng tràn ngập một vị trí xây dựng gần kề với một lò phản ứng tái sinh, nơi người Ấn Độ cũng có ý định sản xuất vật liệu nổ plutonium. Nhưng rõ ràng là những người vận hành Ấn Độ chưa học được nhiều từ cơn sóng thần 2004. Sau khi khu vực đó được xả, họ lại tiếp tục xây một lò phản ứng vẫn ở vị trí đó.

Trong một ý đồ tích cực hơn, Cơ quan Nguyên tử Năng Quốc tế (IAEA) cách đây hai năm đã thiết lập Trung tâm Ân toàn Seismic Quốc tế. Trung tâm này tạo một diễn đàn cho các chuyên gia trao đổi thông tin và đề ra những tiêu chuẩn cao nhất có thể có. Nhật Bản được coi là một trong những nước thành viên tích cực nhất, và như vậy là có lý do. Đây không phải là lần đầu tiên động đất đã đe dọa sự an toàn của các nhà máy điện hạt nhân của Nhật. Năm 2007 chẳng hạn, một trận động đất mạnh 6,8 độ Richte đã làm rung chuyển bờ biển phía tây Nhật Bản. Tâm động đất chỉ cách Kashiwazaki-Kariwa, một tổ hợp 7 lò phản ứng, 16 km và là nhà máy điện hạt nhân lớn nhất thế giới. Sau đó đã phát hiện ra rằng một trong những thanh điều khiển đã bị kẹt.

Lớn hơn dự kiến

Trận động đất năm 2007 cũng mạnh hơn nhiều so với các kỹ sư dự tính. Thật ra, nó mạnh hơn hai lần rưỡi so với một trận động đất mà lò phản ứng này theo thiết kế có thể chịu được. Ngày nay nó được đưa trở lại hoạt động sau khi đã được nâng cấp. Cùng một cơ quan vận hành, Công ty Điện lực Tokyo (TEPCO) sở hữu cả hai nhà máy, Fukushima và Kashiwazaki-Kariwa.

Nhiều chuyên gia hạt nhân của TEPCO, một phần vì lịch sử của nó. Một xì căng đan làm rung chuyển tín nhiệm của công chúng vào công ty này cách đây 10 năm, khi TOPCO bị phát giác đã xoay sở giả mạo các báo cáo về cuộc thử nghiệm rò rỉ được thực hiện trong các đợt thanh tra an toàn trong các nhà máy điện hạt nhân của họ.

Kết quả của các xì căng đan của TEPCO các công dân Nhật Bản ngày càng mất tin tưởng vào chính phủ của họ và công nghệ hạt nhân. Nhật Bản đã phát ra khoảng một phần ba điện năng từ điện hạt nhân và phụ thuộc vào các lò phản ứng ngang với Pháp.

Sau trận động đất năm 2007, những người vận hành một nhà máy tái chế nhiên liệu ở Rokkasho-Mura được yêu cầu nâng cấp tổ hợp, lúc đó đang tiến hành chạy thử. Việc nâng cấp đòi hỏi phải tăng gần gấp đôi chi phí cho dự án, dẫn đến một tổng chi phí lên đến hơn 20 tỷ $ – cho thấy để đảm bảo an toàn chống động đất tốn kém như thế nào.

Sau trận sóng thần tuần qua, cũng có mất điện ở các cơ sở hạt nhân Rokkasho, và nhiều giờ sau động đất an toàn của nhà máy rõ ràng phụ thuộc hoàn toàn vào hoạt động của các động cơ diesel.

Giành đất

Liệu tai nạn ở Fukushima có tác động đến việc bùng nổ xây dựng các nhà máy điện hạt nhân ở châu Á hay không vẫn còn phải chờ xem. Điện hạt nhân hiện nay đang trải qua một đợt hồi sinh trên toàn thế giới, là điều không tưởng tượng nổi trong những năm liền sau Chernobyl.

Những nền kinh tế đang lớn nhanh ở châu Á, Trung Hoa, Nam Triều và Ấn Độ cũng như Nga và Hoa Kỳ, một lần nữa lại đang trông cậy từ điện hạt nhân. Sự hồi sinh này là kết quả của cả tình trạng đói năng lượng trầm trọng trong những nền kinh tế mới nổi và cuộc tranh cãi về ô nhiễm khí các bô nic đang là một lo ngại toàn cầu.

Theo IAEA, 29 nước hiện nay đang vận hành 442 lò phản ứng, tạo ra một tổng công suất 375 gigawatt điện. 65 nhà máy khác hiện đang được xây dựng trên khắp thế giới. Bây giờ khi nhiều người tin rằng biến đổi khí hậu đã thế chân thảm họa hạt nhân làm mối đe dọa lớn nhất đối với loài người, công nghệ hạt nhân, với lượng khí thải CO2 thấp, một lần nữa lại giành được ưu thế.

Chẳng hạn Thụy Điển từ lâu đã được coi như một tấm gương về cách thức từ bỏ từng bước năng lượng hạt nhân. Tuy nhiên, vào giữa năm ngoái, quốc hội Thụy Điển đã đảo ngược quyết định giã từ năng lượng hạt nhân từ 30 năm trước. Luật mới có thể cho phép xây dựng đến 10 nhà máy mới, thay thế các nhà máy Forsmark, Ringhals và Oskarshamn đã cũ.

Ở Hoa Kỳ, trong ba thập niên không có dự án xây mới lò phản ứng nào được xúc tiến. Năm ngoái, Tổng thống Barack Obama quyết định dành hàng tỷ đô la trong quỹ bảo đảm cho vay của liên bang cho hai tổ hợp ở Georgia. Một dự án ở Nam Carolina đang được tiến hành xây dựng.

Trung Hoa có 27 địa điểm xây dựng hạt nhân, trong khi Nga hiện đang xây dựng 11 lò phản ứng mới. Moscow thậm chí có kế hoạch xây dựng những lò phản ứng nổi, nhỏ để cung cấp điện ở vùng Bắc Cực nước Nga.

Kết thúc giấc mơ năng lượng rẻ

Tuy nhiên, trước hết, ngày càng nhiều nền kinh tế mới nổi, và ngay cả các nước đang phát triển quan tâm đến công nghệ hạt nhân. "Chúng tôi dự tính có từ 10 đến 25 nước mới đưa nhà máy điện hạt nhân đầu tiên của họ vào hoạt động vào năm 2030," Tổng Giám đốc IAEA Yukiya Amano nói. Theo ông Amano, tổng số 65 nước, trong đó riêng ở châu Phi có 21 nước, đã tỏ ra quan tâm đến công nghệ này".

"Dự báo hiện thời cho biết thế giới sẽ tăng tiêu thụ năng lượng toàn cầu lên hơn 50 phần trăm vào năm 2030," một cuốn sách nhỏ của IAEA có tựa đề "Xem xét Phát động một Chương trình Điện Hạt nhân mới" viết. Theo cuốn sách này, các nhà máy điện hạt nhân có thể giúp đảm bảo "tiếp cận năng lượng có thể với tới được ở nhiều nơi trên thế giới"

Tình hình hiện nay cho thấy rằng những hy vọng của những người vận động cho hạt nhân sẽ bị va chạm mạnh. Sự kiện một thảm họa hạt nhân có thể xảy ra trên đất của những robot và những ô tô điện đánh dấu một bước ngoặt trong lịch sử nền công nghệ này.

Có những hoán dụ cho tất cả những tai nạn của thời đại hạt nhân, đặt những cái tên đã trở thành biểu tượng. Three Mile Island là một trong số đó, và tất nhiên, Chernobyl.

Không có vấn đề cái tên Fukushima sẽ có một ý nghĩa tương tự. Fukushima sẽ tượng trưng cho sự kết thúc giấc mơ năng lượng hạt nhân trong tầm tay – và nhận thức rằng chúng ta không có dạng năng lượng ấy được kiểm soát.

RALF BESTE, PHILIP BETHGE, KLAUS BRINKBÄUMER, DIRK KURBJUWEIT, CORDULA MEYER, RENÉ PFISTER, OLAF STAMPF, THILO THIELKE, WIELAND WAGNER

Christopher Sultan dịch từ tiếng Đức
© Bản tiếng Việt: Hiếu Tân

1] sievert (ký hiệu: Sv) là đơn vị SI dẫn xuất của lượng tương đương. Nó nhằm đánh gia về lượng các tác động sinh học của phóng xạ, tương phản với các tác động vật lý được đăc trưng bởi lượng hấp thụ, đo bằng gray. Đơn vị này được đặt theo tên nhà vật lý y khoa Thụy Điển Rolf Sievert, nổi tiếng với những công trình về đo lượng phóng xạ và nghiên cứu về các tác động sinh học của phóng xạ.

Sập mỏ đá ở Nghệ An nhiều công nhân thiệt mạng

Khánh An, phóng viên RFA, Bangkok

2011-04-01

Sáng nay, một vụ sập mỏ đá kinh hoàng xảy ra tại huyện Yên Thành, tỉnh Nghệ An, khiến cho ít nhất 13 người thiệt mạng và hơn chục người khác mất tích.



Ảnh: Sương Mai VNExpress
Xe cần cẩu, đội cứu hộ, cứu nạn có mặt tại hiện trường.


Hiện công tác cứu hộ cứu nạn vẫn đang diễn ra và con số nạn nhân đang tiếp tục được cập nhật.
Tính cho đến 5 giờ chiều nay, đã có 18 nạn nhận được đưa ra khỏi núi đất đá khổng lồ ở mỏ đá Lèn Cờ, thuộc xã Nam Đàn, huyện Yên Thành, tỉnh Nghệ An.
Hàng trăm tấn đá khối sập đè công nhân đang khai thác

Vụ sập mỏ đá xảy ra vào khoảng 7 giờ sáng, khi có hơn 40 công nhân của 3 tổ xay đá đang làm việc tại đây. Nhiều người dân đến hiện trường cho biết hàng trăm khối đá lớn đã đổ xuống tạo thành một núi đất đá đè bẹp nhiều phương tiện vận chuyển và khai thác đá, bên dưới những khối đá khổng lồ ước tính có gần 30 công nhân bị vùi lấp.
Ông Hoa, nguyên cán bộ xã Nam Thành sau khi từ hiện trường về cho biết:
hàng trăm khối đá lớn đã đổ xuống tạo thành một núi đất đá đè bẹp nhiều phương tiện vận chuyển và khai thác đá, bên dưới những khối đá khổng lồ ước tính có gần 30 công nhân bị vùi lấp.
-Anh đến tận nơi mới về đây, nạn nhân bây giờ đang nằm trong núi đá, chưa biết được cụ thể là ai và bao nhiêu người, có khoảng vài chục người. Hiện trường bây giờ đá vùi lấp, một tảng đá lớn của một lèn rơi tự nhiên, sạt lở tự nhiên do dân mình khai thác hổng chân phía dưới nên nó sụt, cỡ vài chục công nhân (bị vùi lấp). Anh em bây giờ vẫn còn đang xay đá.
Tính đến khoảng 3 giờ chiều hôm nay, đã có 12 thi thể công nhân và 6 người bị thương được đưa ra khỏi núi đất đá, trong khi còn nhiều người khác vẫn chưa được tìm thấy.
Nhiều người dân cho biết do có nhiều tảng đá nặng hàng trăm tấn bị đổ xuống nên công tác cứu hộ gặp rất nhiều khó khăn, có trường hợp một công nhân bị kẹt bên trong đã gọi điện thoại ra ngoài xin tiếp cứu nhưng lực lượng cứu hộ không thể xác định được vị trí của nạn nhân trên.
Hiện các cơ quan chức năng đang huy động nhiều máy cắt đá và máy cẩu để phá núi đất đá tìm kiếm nạn nhân.
Anh Hoa cho biết thêm:
-Bây giờ phải dùng xe cứu hộ, xe múc, xe xúc, các phương tiện ở tỉnh, huyện về, rồi đơn vị công binh ở trong tỉnh về bàn phương án để xẻ đá ra bởi vì hòn đá lớn quá mà người bị mắc kẹt ở trong.
Trưa nay, khi Đài Á Châu Tự Do liên lạc với Chủ tịch xã Nam Đàn, ông Phan Tế Trung, để tìm hiểu về vụ việc thì ông đang ở hiện trường với rất nhiều tiếng máy móc đang hoạt động để cứu hộ nạn nhân, khiến cho ông không thể nghe máy.
-Đang cầm máy đây mà không nghe được, ở đây có vụ tai nạn sập hầm đá, giờ đang cứu người cứu nạn, máy đang ầm ầm không nghe được…
do có nhiều tảng đá nặng hàng trăm tấn bị đổ xuống nên công tác cứu hộ gặp rất nhiều khó khăn, có trường hợp một công nhân bị kẹt bên trong đã gọi điện thoại ra ngoài xin tiếp cứu nhưng lực lượng cứu hộ không thể xác định được vị trí của nạn nhân trên.
Được biết, trong suốt ngày hôm nay, lực lượng cứu hộ cứu nạn của huyện cùng với công binh và dân địa phương đã được huy động để tìm kiếm và đưa các nạn nhân ra ngoài. Hàng ngàn người dân xã Nam Thành đã có mặt tại hiện trường để tiếp cứu và chờ tin người thân. Tuy nhiên, theo những người có mặt tại hiện trường, hy vọng sống sót của những nạn nhân còn bị mắc kẹt bên trong là rất mong manh.

An toàn lao động tại các mỏ đá gần như không có

Chủ tịch xã Nam Đàn cho chúng tôi biết vào lúc 5 giờ chiều nay:
-Báo cáo chị là hiện nay đã đưa ra được 18 người, có 6 người sống, 12 người chết. Còn lại 6 người trong đống đổ nát là coi như 6 người cùng chết rồi mà chưa đưa ra được. Hiện nay Bí thư tỉnh ủy, chủ tịch tỉnh và các phó chủ tịch, các sở về cả và hiện trường hiện nay là có mấy nghìn người, máy móc phương tiện ở tỉnh đều đem về đây giải quyết cả vì đá hàng trăm tấn, bây giờ đang tập trung để làm.
việc khai thác đá theo kiểu hàm ếch ở đây đã không tuân thủ quy định về an toàn lao động. Hợp đồng khai thác đá của công ty TNHH Chín Mến đã hết hạn nhưng công ty này vẫn đưa công nhân vào khai thác đá.
Thông tin từ bệnh viện cho biết một trong số các nạn nhân bị thương vừa tử vong, nâng số người thiệt mạng trong vụ sập hầm đá lên 13 người, tính cho đến 5 giờ chiều nay.
Trước mắt, UBND tỉnh Nghệ An hỗ trợ cho mỗi gia đình nạn nhân tử nạn 5 triệu đồng, nạn nhân bị thương 3 triệu đồng.
Mỏ đá Lèn Cờ có trữ lượng gần 500 m3, kéo dài khoảng 200m, được khai thác từ bên dưới theo dạng hàm ếch. Các công nhân ở đây làm công việc bốc dỡ cho Công ty TNHH Chín Mến, hầu hết không có bảo hiểm và làm theo dạng nhận tiền công mỗi ngày.
Hiện nguyên nhân vụ sập hầm đang được điều tra nhưng thông tin ban đầu cho biết, có thể việc khai thác đá theo kiểu hàm ếch ở đây đã không tuân thủ quy định về an toàn lao động. Hợp đồng khai thác đá của công ty TNHH Chín Mến đã hết hạn nhưng công ty này vẫn đưa công nhân vào khai thác đá.

Rò rỉ phóng xạ Nhật có thể kéo dài 100 năm

Cập nhật: Hôm nay, lúc 21:32 GMT-6Một chuyên gia hạt nhân cảnh báo, sẽ mất từ 50 tới 100 năm thì các thanh nhiên liệu hạt nhân tại nhà máy Fukushima mới nguội và có thể tháo dỡ. Trong khi đó, phóng xạ sẽ tiếp tục rò rỉ.


Ba trong số 4 lò phản ứng hạt nhân tại Fukushima đã bị hỏng Ảnh Getty Images
Tiến sĩ John Price, cựu thành viên cơ quan chính sách an toàn của tập đoàn hạt nhân quốc gia Anh cho biết như vậy. "Nước vẫn tiếp tục chảy ra trong khi bạn vẫn phải tưới nước để làm mát các thanh nhiên liệu hạt nhân. Như vậy, rò rỉ phóng xạ sẽ kéo dài mãi mãi".
Nhà máy điện hạt nhân Fukushima bị hư hại vì sóng thần ở Nhật hôm 2/4 tiếp tục chảy nước nhiễm phóng xạ cao ra biển, các quan chức an toàn hạt nhân Nhật cho hay.
Cơ sở này phun phóng xạ từ hôm 11/3 khi trận động đất 9 độ richter và sau đó là sóng thần làm nhà máy này mất điện, làm hỏng hệ thống làm mát và khiến phóng xạ rò rỉ khỏi lò phản ứng bị nóng quá mức.
Nước phóng xạ rò rỉ ra Thái Bình Dương hôm 2/4 xuất phát từ vết nứt mới phát hiện ở hầm bảo dưỡng ở rìa của nhà máy Fukushima, phát ngôn viên cơ quan an toàn hạt nhân và công nghiệp là Hidehiko Nishiyama nói.
Việc đo đạc cho thấy, trong không khí mức phóng xạ đã vượt quá 1.000 millisieverts. Một người bị nhiễm tới 500 millisieverts phóng xạ trong một thời gian ngắn có thể làm tăng nguy cơ bị ung thư. Tuy nhiên, các chuyên gia cho hay, phóng xạ đã loãng rất nhanh do Thái Bình Dương rất rộng lớn và như vậy, một lượng phóng xạ lớn cũng chỉ gây ra tác động nhỏ.
Hiện chưa rõ liệu các công nhân cố cứu lò phản ứng bị hỏng đã bị nhiễm xạ chưa. Những người sống trong bán kính 20km kể từ nhà máy Fukushima đã được sơ tán.
Ông Nishiyama nói, giới chức nước này sẽ kiểm tra mức độ phóng xạ trong nước biển ở gần nhà máy cũng như nước biển ở cách lò phản ứng 15km. Ngoài ra, họ sẽ dùng bê tông để hàn vết nứt rộng 20cm và cố ngăn chặn phóng xạ tiếp tục rò rỉ.
"Đó có thể là một trong những nguồn làm ô nhiễm nước biển. Có thể có những vết nứt tương tự ở khu vực nhà máy và chúng tôi phải tìm thấy chúng càng nhanh càng tốt". Trong suốt tuần qua, phóng xạ vượt giới hạn đã được phát hiện ở nước biển ngoài nhà máy.
•Hoài Linh (Theo Mail, AP)

Sau Nhật, đến Indonesia rung chuyển vì động đất

Cập nhật: Hôm nay, lúc 21:42 GMT-6

Một trận động đất mạnh 7,1 độ richter đã xảy ra vào hồi 3h00 sáng thứ Hai (giờ địa phương) tại đảo Java, Indonesia cách tỉnh Cilacap khoảng 300 km về phía tây nam.

Trung tâm cảnh báo sóng thần Thái Bình Dương đã đưa ra cảnh báo về khả năng xảy ra sóng thần đổ bộ vào bờ biển cách tâm chấn 100km.

Tuy nhiên sau đó Cơ quan khí tượng và địa lý Indonesia (BMKG) đã gỡ bỏ cảnh báo sóng thần xảy ra tại phía Nam đảo Java.

Một nhân chứng nói với đài phát thanh Indonesia là trận động đất xảy ra khi mọi người đang ngủ, hàng ngàn người dân đã lao ra khỏi nhà và chạy tới các vùng đất cao. Đến nay vẫn chưa có thông báo về thương vong hay thiệt hại nào.

Giám đốc kỹ thuật của BMKG cho biết cơn địa chấn có thể được cảm nhận tại các tỉnh Pangandaran và Cilacap ở trung tâm đảo Java.

Những người nhận được cảnh báo sóng thần qua tin nhắn SMS từ BMKG đã được yêu cầu thông báo cho những người khác. Sau khi cảnh báo được gỡ bỏ nhiều người dân vui mừng ôm lấy nhau. Anh Sukitno, một cư dân cho biết: “Chúng tôi đã rất sợ hãi sau khi nhìn thấy thảm cảnh ở Nhật Bản nhưng Chúa đã nghe được những lời cầu nguyện của chúng tôi”.

Công ty Năng lượng quốc gia Pertamina cho biết nhà máy lọc dầu ở Cilacap đã không bị hư hỏng.

Indonesia nằm trên vành đai lửa Thái Bình Dương nơi thường xuyên xảy ra các trận động đất, núi lửa phui trào do đứt gãy địa chất bao quanh lòng chảo Thái Bình Dương.

Hồng Hải

Nhật đã ngăn được rò rỉ phóng xạ ra biển
Một hố chứa bằng xi măng gần lò phản ứng số 2 đã bị nứt do động đất

BBC-Rò rỉ nước phóng xạ thải ra Thái Bình Dương từ nhà máy hạt nhân Fukushima Daiichi bị tàn phá của Nhật Bản đã được bịt lại, theo tin từ công ty điều hành nhà máy cho biết.
Công ty Tepco (Tokyo Electric Power Co) nói họ đã bơm hóa chất để củng cố đất gần một hố chứa nước bị nứt và đó chính là nguồn rò rỉ.
Các kỹ sư đã vật lộn để ngăn chặn rò rỉ từ nhà máy vốn bị trận động đất và sóng thần ngày 11 tháng Ba tàn phá.
Họ hiện đang xả nước ô nhiễm phóng xạ ở mức thấp ra biển để nước nhiễm phóng xạ mức cao có thể được lưu giữ lại.
Kể từ khi động đất phá hủy hệ thống làm mát của nhà máy, công nhân đã bơm nước vào lò phản ứng để làm mát các thanh nhiên liệu, nhưng nay lại phải đối phó với nước thải tổng hợp trong và bên dưới các tòa nhà của lò phản ứng bị hư hỏng.
Các kỹ sư cũng phải đối mặt với một vấn đề mới về tình trạng khí hydro tích tụ ngày một gia tăng tại một trong những lò phản ứng ở nhà máy có sáu lò phản ứng này. Tepco nói họ có thể bơm khí nitơ vào lò phản ứng số 1 để ngăn chặn một vụ nổ.
Những vụ nổ gây ra do khí hydro tích tụ lại đã xảy ra ở ba lò phản ứng sau trận động đất.
"Thủy tinh lỏng"
Bịt được rò rỉ từ hố chứa trong lò phản ứng số 2 chính là thước đo mức độ thành công của các kỹ sư tại nhà máy, các nhà phân tích nói.
Người ta cho rằng đó chính là nguồn phóng xạ ở mức độ cao được phát hiện ở nước biển gần nhà máy.
Để ngăn chặn rò rỉ, Tepco đã bơm ''thủy tinh lỏng”, hoặc sodium silicate, và một chất khác vào hố chứa.
Các kỹ sư cũng đã sử dụng mùn cưa, giấy báo và xi măng trong những ngày gần đây để cố gắng ngăn chặn nước thoát ra ngoài.
Phát ngôn viên hàng đầu của chính phủ cho biết các công nhân tại nhà máy không thể loại trừ khả năng có các rò rỉ khác tại lò phản ứng này.
"Ngay bây giờ, khi rò rỉ đã được bịt lại, chúng tôi cũng vẫn chưa thể thở phào nhẹ nhõm được," Chánh thư ký nội các Yukio Edano nói. "Chúng tôi đang kiểm tra liệu chỗ rò rỉ này đã hoàn toàn được bịt lại chưa, hoặc có thể có các rò rỉ khác hay không."
Trong khi đó, các kỹ sư đang tiếp tục bơm chừng 11.500 tấn nước biển nhiễm phóng xạ ở mức độ thấp ra biển để nước nhiễm phóng xạ cao hơn có thể được lưu trữ trong các bồn chứa chất thải.
Các quan chức cho biết nước này không phải là một mối đe dọa lớn cho sức khỏe con người, nhưng ngư dân địa phương đã phản ứng một cách giận dữ.
Trong một lá thư, nhóm ngư dân lớn nhất đã cáo buộc chính phủ về hành động "thực sự thái quá" đó khiến đe dọa tới sinh kế của họ.
Hôm thứ Ba, mức iốt gia tăng – khoảng gấp hai lần so với mức cho phép ở rau quả - đã được tìm thấy trong loài cá launce (một loài cá nhỏ) được đánh bắt lên tại quận Ibaraki ở phía nam của Fukushima.
Cũng hôm thứ Ba, Nhật Bản đã yêu cầu Nga cho sử dụng một nhà máy nổi chuyên xử lý phóng xạ để giải quyết nước thải.
Cơ quan hạt nhân của Nga, Rosatom, cho biết họ đang chờ câu trả lời cho một số câu hỏi trước khi cho phép cho mượn nhà máy Landysh, vẫn được biết đến tại Nhật Bản là Suzuran, vốn được sử dụng để tháo dỡ tàu ngầm hạt nhân Nga tại cảng viễn đông Vladivostok.
Là một trong những nhà máy xử lý chất thải phóng xạ lỏng lớn nhất thế giới, Landysh xử lý các chất lỏng phóng xạ dùng hoá chất và lưu trữ nó dưới dạng xi măng.
Nhà máy này có thể xử lý 35 mét khối chất thải lỏng mỗi ngày và 7.000 mét khối một năm.

=======

Nhà máy điện hạt nhân Nhật có nguy cơ xảy 1 vụ nổ mới

VOA-Thứ Tư, 06 tháng 4 2011

Công nhân đang bơm khí nitrô vào một trong những lò phản ứng tại nhà máy điện hạt nhân Fukushima bị hư hại để ngừa một vụ nổ do những thanh nhiên liệu hạt nhân nóng quá mức gây ra.
Trước đó, các chuyên viên kỹ thuật đã chận nước bị nhiễm phóng xạ cao từ nhà máy điện rò rỉ, khiến cho mức phóng xạ trong nước biển gần đó tăng lên.
Chánh Văn phòng nội các Yukio Edano nói nước bị rò rỉ đã ngưng trước 6 giờ sáng. Cho tới lúc đó, mẫu nước tại vùng lân cận cho thấy mức phóng xạ cao gấp 7,5 triệu lần giới hạn cho phép.
Tuy nhiên ông Edano nói còn quá sớm để nói một cách chắc chắn là vấn đề đã được giải quyết và các giới chức của Công ty điện lực Tokyo đang cố xác định xem có sự rò rỉ nước bị nhiễm phóng xạ từ các chỗ khác hay không.
Ông Edano đã xin lỗi các nước láng giềng về việc Nhật Bản không thông báo cho những nước này trước khi bơm hàng ngàn tấn nước có nhiễm phóng xạ thấp ra vùng biển gần nhà máy - đây là một vấn đề khác với việc rò rỉ nước ra đại dương.

=======

Thanh niên Fukushima bắt đầu cảm thấy tuyệt vọng

Lê Phước, rfi

Các nạn nhân sóng thần tại một trại tạm cư ở Nhật Bản nhận thực phẩm cứu trợ.
Reuters
Động đất, sóng thần, nguy cơ hạt nhân dồn dập ập đến vùng Fukushima. Trước cảnh « họa vô đơn chí », người dân bắt đầu cảm thấy tuyệt vọng, nhất là các thanh niên. Đó là nội dung được Le Monde phản ánh trong bài viết «Tình cảnh tuyệt vọng của những thanh niên di tản từ Fukushima ».
Tờ báo khám phá đời sống của người chạy nạn từ Fukushima tại một trung tâm thể thao Tokyo Budokan ở khu ngoại ô Tokyo. Hằng ngày, trung tâm này phục vụ chủ yếu cho các buổi đấu võ, vì thế hoàn toàn không có tiện nghi gì cho cuộc sống thường nhật. Kể từ thảm họa Fukushima, nhiều nạn nhân đã tìm đến đây lánh nạn. Lúc đầu có đến 400 người, nhưng hiện tại còn khoảng 200. Mỗi hộ chỉ có chiếu rơm, có không gian riêng với vách ngăn bằng nhựa.
Trong số những người di tản, Le Monde tập trung tìm hiểu tâm trạng của các thanh niên. « Nhân vật » đầu tiên Le Monde giới thiệu là một sinh viên ngành kỹ thuật tên là Takaya. Sau khi thảm họa xảy ra, gia đình anh đã chạy nạn đến Tokyo ngày 18/3. Anh có một người bạn là kỹ sư ở nhà máy Fukushima, hiện tại vẫn bặt vô âm tín.
Cũng giống như nhiều người cùng trang lứa, đối với Takaya, tương lai là một chuỗi dài câu hỏi không lời đáp : Phải đi đâu ? Làm gì ? Vượt qua nghịch cảnh như thế nào? Trong sâu thẳm tâm hồn, Takaya ao ước được tiếp tục đi học, nhưng đó chỉ là ao ước, bởi trường anh đang nằm trong vùng bị đe dọa phóng xạ.
Trường hợp của chàng thanh niên Ryuma cũng chẳng khá hơn gì. Thảm họa đã làm việc học, việc làm của anh gián đoạn. Anh kể chuyện về mình mà không kìm được sự xúc động. Còn Nozomi, cô sinh viên năm thứ nhất ngành y tá, cũng không biết mình sẽ phải làm gì.
Tất cả họ đều muốn trở về thành phố Iwaki, trung tâm công nghiệp của Fukushima, nơi có nhà máy của hãng Nissan và Mazda và nhiều loại hải sản được cả nước yêu chuộng.
Takaya cho biết, những người « bám » lại địa phương là vì họ không có xăng để đi, hoặc là do việc di chuyển tới lui đối với họ là khó khăn. Vì thế họ buộc phải ở lại và học cách sống chung với hiểm họa hạt nhân. Mỗi ngày, họ phải theo dõi sát sao tin tức về các nhà máy nguyên tử. Họ rất lo sợ, nhưng chỉ còn biết ở lại và chờ đợi.
Trở lại khu di tản Tokyo Budokan, thanh niên ở đây giết thời gian bằng cách tìm đến các hàng quán, nhờ vào tiền hỗ trợ của nhà nước. Thế nhưng, người họ ở quán, mà tâm hồn thì ở một nơi khác. Bên ngoài, hoa Anh Đào đang nở rộ. Theo tập quán, người Nhật tiến hành lễ hội thưởng hoa (Hanami), mà chủ yếu là tổ chức ăn uống dưới tán hoa Anh Đào. Thế nhưng, Nozomi tâm sự: « Chúng tôi không có tâm trạng nào mà thưởng hoa nữa ». Buổi sáng họ đọc báo, chứ rất khó được lên mạng bởi ở trung tâm này chỉ có hai máy vi tính. Những người khác thì tranh thủ có mặt luật sư để hỏi về việc trả nợ vay và việc khai thuế.
Tình cảnh hiện tại là như vậy. Thế nhưng, theo dự kiến, trung tâm tạm cư này sẽ đóng cửa vào ngày 15/4 tới, trong khi ngày khắc phục xong thảm họa vẫn còn xa.
Nhật Bản cấm đánh bắt cá trong vùng bị nhiễm xạ
Cũng liên quan đến Nhật Bản, với bài viết « Fukushima làm khuấy động Thái Bình Dương », Libération quan tâm đến việc nước biển xung quanh nhà máy bị nhiễm phóng xạ nghiêm trọng.
Theo kết quả đo được ở vùng biển gần nhà máy Fukushima, mức nhiễm phóng xạ là cực cao, đặc biệt đối với chất phóng xạ I-ốt 131, mức đo được lên đến 300.000 becquerels/ m3 . Theo Libération, sự việc là do nước nhiễm xạ cao thoát ra từ lò phản ứng số 2. Thêm vào đó là việc tập đoàn TEPCO cho thải ra biển 11.000 tấn nước nhiễm xạ nhẹ.
Chính phủ Nhật Bản đã cấm việc đánh bắt cá trong vòng 20 km xung quanh nhà máy, tức tương ứng với phạm vi cho dân di tản. Theo Libération, có thể tỷ lệ nhiễm phóng xạ ở phía bắc nhà máy còn cao hơn nhiều do xuôi dòng chảy.
AIEA : Vẫn tin tưởng vào các tiêu chuẩn an toàn hạt nhân hiện tại
Trong lĩnh vực hạt nhân, hôm nay, Le Figaro thông tin về quan điểm chính thức của Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (AIEA) với bài « AIEA muốn những người khai thác hạt nhân phải có trách nhiệm ».
Tuần này, hội nghị định kỳ về an toàn hạt nhân của AIEA diễn ra tại Vienna. Hội nghị này được tổ chức ba năm một lần, kể từ năm 1996. Theo dự kiến, đại diện của 72 quốc gia sẽ thảo luận về bài học Fukushima và tìm kiếm thỏa thuận trong việc buộc các nhà công nghiệp hạt nhân phải biết chịu trách nhiệm.
Trong diễn văn khai mạc, giám đốc AIEA, ông Yukiya Anamo đã khẳng định : « Tham gia đầy đủ vào các chỉ tiêu nghiêm ngặt nhất của quốc tế về an toàn hạt nhân, minh bạch thông tin tuyệt đối trong tất cả mọi thời điểm, đó là những điểm mấu chốt để tái lập và duy trì lòng tin của người dân trong lĩnh vực hạt nhân ».
AIEA tái khẳng định lập trường của tổ chức này là vẫn tin tưởng vào các tiểu chuẩn an toàn hiện tại. Đồng thời, tổ chức này cho rằng, chính TEPCO phải chịu trách nhiệm về thảm họa chưa từng có này, do đã đánh giá quá thấp những nguy cơ có thể đe dọa nhà máy hạt nhân Fukushima