Welcome Guest! To enable all features please Login or Register.

Notification

Icon
Error

82 Pages«<808182
Options
View
Go to last post Go to first unread
Hoàng Thy Mai Thảo  
#1621 Posted : Friday, November 22, 2019 9:41:49 AM(UTC)
Hoàng Thy Mai Thảo

Rank: Advanced Member

Groups: Registered
Joined: 3/26/2011(UTC)
Posts: 15,194

Thanks: 6794 times
Was thanked: 2748 time(s) in 1939 post(s)

Tuấn Thảo - RFI - Thứ Tư, ngày 12 tháng 6 năm 2019

Vườn trồng rau sạch trong Paris

Mướp non, nấm trắng, ngò tây, bạc hà : người Pháp giờ đây dần dần làm quen với chuyện trồng rau sạch dù họ luôn sống ở thành phố. Khái niệm ‘‘nông nghiệp đô thị’’ bắt đầu trở nên phổ biến trong những năm gần đây. Tại Paris và nhiều thành phố lớn, người ta tận dụng các diện tích bị bỏ trống để trồng rau thơm hay hoa quả.

Nếu bạn có dịp ghé thăm công viên Bercy (quận 12) phía nam Paris, bạn sẽ thấy khá nhiều vườn rau dành cho những người dân thành thị nào không có điều kiện, nhưng lại thích trồng cây làm vườn. Họ đăng ký với các hiệp hội chuyên về các ‘‘nông trại trong thành phố’’ (ferme urbaine), các hiệp hội này hoạt động theo mô hình của các hợp tác xã. Các thành viên có thể luân phiên nhau trồng rau trong những mảnh vườn chung (jardin partagé).

Điều đáng ghi nhận ở đây là thay vì trồng trọt trên những mảnh đất thông thường, người ta lại biến những kho chứa hàng thành vườn trồng rau sạch. Tại công viên Bercy, các vườn rau hiện thời, trước kia là những hầm trữ rượu. Còn tại công viên Kellermann (quận 13) hay là vườn Suzanne Lenglen (quận 15), các phòng ốc nằm gần những sân chơi quần vợt hay các sân thể thao không còn được sử dụng, cũng đã được biến thành vườn trồng rau hay trại nuôi gà.

UserPostedImage
Nông trại trong công viên Suzanne Lenglen có nuôi thỏ, gà tây, ngỗng vịt
Tuấn Thảo / RFI

Một trường hợp tiêu biểu là trụ sở hợp tác xã ‘‘La Générale’’ nằm ở đại lộ Parmentier (Paris quận 11). Ở các tầng phía dưới, các gian phòng được dành cho triển lãm và các sinh hoạt văn hóa. Còn ở tầng trên là một góc vườn sân thượng, khi xưa dùng để cất bàn ghế hay trữ đồ đạc Giờ đây, sân thượng đã được biến thành một góc ‘‘vườn treo’’, nóc nhà lợp đầy rau thơm và hoa quả. Cô Candice Gendré, một trong những thành viên của hợp tác xã này cho biết :

‘‘Các loại rau quả được trồng ở đây chủ yếu là nhằm để nấu các bữa ăn mỗi lần chúng tôi có tổ chức các sự kiện quan trọng. Mục đích của hiệp hội không phải là để kinh doanh thực phẩm mà là để giúp cho thực khách cũng như người tiêu dùng khám phá lại hương vị thật của các loài rau quả. Năm ngoái, chúng tôi được mùa và có đủ loại cà chua, có một số giống cà chua hiếm được trồng nhưng hương vị thơm ngon hơn nhiều so với những gì tôi từng được nếm’’.

UserPostedImage
Vườn Bercy có trồng trái cây và rất nhiều giống rau thơm
Tuấn Thảo / RFI

Tuy diện tích khu vườn chỉ có vỏn vẹn 50 thước vuông, nhưng cách sắp đặt khéo léo giúp cho hợp tác xã trồng được nhiều loại rau quả, ngoài cà chua, còn có đậu đũa, đậu hà lan, ớt tây, rau thơm và thậm chí hoa bia. Tuy không bán các ‘‘nông phẩm’’, nhưng hợp tác xã này trồng thử nghiệm vườn rau, bất cứ ai muốn học cách trồng rau, ở sau nhà hay trên ban công đều có thể được hướng dẫn. Anh Benjamin Paradis thuộc hiệp hội ‘‘Les Houblonnierrs Parisiens’’ của những người chuyên trồng hoa bia trong thành phố, nhưng trồng hoa bia để làm gì, anh Benjamin giải thích :

‘‘Hoa bia là một giống cây leo có thể cao tới 10 thước. Chúng tôi trồng cây này chủ yếu là để tự sản xuất bia. Chỉ cần một gốc hoa bia duy nhất, bạn có thể làm tới 30 lít bia. Cây hoa bia rất dễ trồng và thích hợp với môi trường thành phố. Chúng tôi chỉ thu hoạch loài hoa cái chưa thụ phấn rồi đêm đến xưởng chế biến, nấu với lúa mạch để làm thành bia’’.

Đối với những ai thích trồng rau nhưng nhà lại không có vườn mà cũng chẳng có ban công, cô Johana Morel, thành viên hợp tác xã cho biết là hiệp hội La Générale cung cấp một thiết bị làm sẵn, tựa như vườn treo, chiều dài 60cm chiều ngang 30 cm. Cô cho biết thêm chi tiết :

Trong khay này, đã có trồng sẵn các loại húng quế, cà rốt, ớt tây …. Chúng tôi chọn những giống cây nhỏ để dễ chăm sóc và tưới nước. Người dân thành phố chỉ quen mua rau quả ở ngoài siêu thị quanh năm suốt tháng, đôi khi các loại rau đã được chế biến sẵn rồi đóng gói, cho nên họ ít còn để ý tới việc trồng hoa quả tự nhiên. Các kiểu vườn treo như thế này ít ra giúp cho ta ý thức được một điều : rau quả còn tùy theo mùa, không phải lúc nào cũng có, cũng dễ trồng.

UserPostedImage
Hiệp hội "La Maison du Jardinage" chuyên hướng dẫn cách trồng rau làm vườn
Tuấn Thảo / RFI

Nói như vậy có nghĩa là đến mùa nào thì ta nên ăn rau quả theo mùa nấy. Dân thành thị nên ý thức chuyện này và tránh mua các loại thực phẩm nhập từ các nước xa xôi, đôi khi là tới cả ngàn cây số. Trong số các hiệp hội chủ trương phát triển các nông trại trong thành phố có tổ chức mang tên La Caverne. Dựa theo mô hình của các vườn trồng rau sạch dưới lòng đất ở thủ đô Berlin, anh Jean Noel Gertz đã dựa trên một ý tưởng khá đơn giản để đồng sáng lập nông trại La Caverne nằm ở Porte de la Chapelle, Paris quận 18.

"Nông trại chúng tôi chủ yếu trồng rau sạch chủ yếu là cải xoắn (endive) và nấm trắng. Trong một thành phố đông dân cư như Paris không dễ gì tìm thấy đất trồng, cho nên chúng tôi tận dụng các diện tích bị bỏ trống trong vòng nhiều năm. Trong trường hợp của La Caverne, nông trại này trước kia là một bãi đậu xe xây dưới lòng đất. Thông thường, đối với các cơ sở xây dựng bằng bê tông, người ta tái tạo bằng cách xây lại, chứ ít khi nào tính đến chuyện biến đổi thành nông trại. Dự án của chúng tôi đã được Hội đồng thành phố Paris chấp nhận, vì nông trại dưới lòng đất được dùng để trồng nấm. Công việc này không đòi hỏi phải có đất, chúng tôi chủ yếu dùng rơm hoàn toàn để trồng nấm sạch, chúng tôi không dùng bất cứ chất hóa học nào trong quá trình sản xuất nấm nâu hay nấm trắng".

Cũng như Paris và Berlin, thủ đô Luân Đôn cũng có nhiều cơ sở xây dưới lòng đất bị bỏ trống. Đó thường là những hầm trú bom có từ thời Đệ nhị Thế chiến. Kể từ năm 2016, hiệp hội Growing Ungderground chủ trương biến những hầm trú bom thành những nông trại để sản xuất các loài rau sạch. AnhSteven Dring, đồng sáng lập tổ chức Growing Ungderground cho biết :

"Để thực hiện được điều này, chúng tôi phải khắc phục được một số khó khăn chẳng hạn như tạo ra những nguồn ánh sáng mà không tốn quá nhiều năng lượng. Về điểm này chúng tôi dùng ánh sáng nhân tạo với những bóng đèn LED (điốt phát quang) tỏa ra những ánh sáng cần thiết cho rau quả phát triển. Dĩ nhiên, chúng tôi chọn những loại rau dễ trồng như cải xoắn (endive), khoai tây, hay là rau mâche hợp với canh tác mùa đông, chỉ cần một thời gian ngắn là có thể thu hoạch. Chúng tôi cũng dùng phương thức thủy canh trên không, các loại rau được trồng chủ yếu là các loại có thể phát triển mà không cần đất, nhưng đổi lại chúng tôi phải kiểm soát được độ ẩm và nhiệt độ môi trường, tương tự như cách trồng rau trong nhà kính".

UserPostedImage
Lối vào "nông trại thành phố" tại công viên Kellermann (Paris quận 13)
Tuấn Thảo / RFI

Những dự án mở rộng vườn rau, xây thêm nông trại trong thành phố vẫn còn tương đối mới mẻ ở Pháp, nhưng thật ra đã trở nên khá phổ biến ở Hà Lan, Thụy Điển, Canada hay Hoa Kỳ. Chẳng hạn như tại Newark (Mỹ), các nông trại thay vì nằm sâu dưới lòng đất lại được xây theo chiều cao, để giảm diện tích mặt bằng. Trong các vườn kính làm bằng thép và thủy tinh, cây được trồng mà không cần đất, chỉ cần tưới bằng hơi nước và đúng theo nhu cầu của từng giống cây, phần hơi nước còn dư một khi đọng lại, sẽ được tái sử dụng. Phương thức trồng rau này trong một môi trường ‘‘tuần hoàn’’ giúp cho con người tiết kiệm đến 90% nước, đặc biệt thích hợp cho những vùng khô cằn hay là những xứ sở không giàu tài nguyên cũng như không có nhiều nguồn nước ngọt. Yếu tố này giải thích vì sao Singapore là nước châu Á đầu tiên từ năm 2012, đã xây dựng hơn 120 nông trại theo kiểu này để trồng rau sạch, vừa tiết kiệm nước vừa giảm diện tích trồng trọt.

Về phía nước Pháp, hội đồng thành phố Paris cam kết từ đây đến năm tới thủ đô Pháp sẽ có hơn 30 hécta nông trại trồng rau sạch trong thành phố. Nhiều dự án đã được khởi xướng để ủng hộ chương trình trồng cây Parisculteurs hầu tăng thêm các mảng cây xanh trong thành phố, đồng thời phổ biến điều được gọi là ‘‘nông nghiệp thành thị’’. Nông trại lớn đầu tiên được đưa vào hoạt động là tại vùng ngoại ô Romainville, mùa hè năm 2019. Trên một diện tích 1000 m², nông trại này dự trù sản xuất 12 tấn rau quả thường niên, đủ để cung cấp cho 200 hộ gia đình tiêu dùng mỗi năm.

UserPostedImage
Các hầm trữ rượu nay được biến thành vườn rau, vườn nho
Tuấn Thảo / RFI

Không phải người dân thành thị nào cũng thích trồng rau làm vườn trong những lúc nhàn rỗi, do vậy khái niệm ‘‘nông dân trong thành thị ’’ có lẽ vẫn còn là chuyện xa vời đối với đại đa số. Tuy nhiên đối với những ai thích ngắm nhìn những góc trời trong sáng, thoáng mát quang đãng, thì ở thành phố vẫn có những không gian xanh mướt dành cho họ. Tận dụng những góc bỏ hoang, con người đã trồng rau quả bằng nhiều cách độc đáo và khác lạ, vườn rau đôi khi rất nhỏ bé nhưng do khéo sắp xếp, bài trí cho nên lúc nào cũng xanh mướt các loài rau thơm, những giàn cây leo khéo được chăm sóc nên trĩu quả. Giữa chốn đô thị huyên náo, những người nào thật mát tay có thể biến các luống rau nụ hoa thành những ốc đảo bình yên, bóng mát dạt dào.
Hoàng Thy Mai Thảo  
#1622 Posted : Sunday, November 24, 2019 9:39:41 AM(UTC)
Hoàng Thy Mai Thảo

Rank: Advanced Member

Groups: Registered
Joined: 3/26/2011(UTC)
Posts: 15,194

Thanks: 6794 times
Was thanked: 2748 time(s) in 1939 post(s)

Pháp : Tuần hành chống nạn bạo hành phụ nữ

Thu Hằng - RFI - ngày 24-11-2019

UserPostedImage
Gần 49.000 người xuống đường tại Paris chống bạo hành phụ nữ, ngày 23/11/2019.
REUTERS/Christian Hartmann

Tại Pháp, trong bối cảnh hội nghị Grenelle về bạo lực trong gia đình đang diễn ra, khoảng 150.000 người đã tuần hành hôm 23/11/2019 ở Paris và nhiều thành phố khác để lên án tình trạng vợ bị chồng sát hại, cũng như tình trạng bạo lực đối với phụ nữ.

Phóng sự của nhà báo RFI Anna Piekarec tại Paris :

« Cả một biển người mang sắc tím tràn ngập đường phố Paris. Mầu tím, biểu tượng của cuộc đấu tranh nữ quyền, nổi bật trên những tấm biểu ngữ, trên những chiếc khăn của phụ nữ và cà vạt của nam giới. Hòa nhịp theo tiếng nhạc và những tiếng hô vang của đám đông, đoàn người tiến lên phía trước. Trong đoàn tuần hành, có rất nhiều thanh niên tham gia.

Paul đến cùng với hai người bạn, cho biết : « Với chúng tôi, có mặt ở đây là điều rất quan trọng, vì giải pháp thì có - chúng ta đều biết vấn nạn này từ lâu vì đây không phải là hiện tượng mới xuất hiện - nhưng người ta lại có cảm giác chính phủ đang tìm cách kéo dài thời gian, thay vì hành động chống tình trạng bạo lực nhắm vào phụ nữ, chính phủ chỉ nói về khăn choàng Hồi giáo và nhập cư ».

Clara cũng trông đợi những biện pháp cụ thể : « Việc có nhiều người xuống đường tuần hành là nhằm để thúc bách chính phủ ý thức được mức độ nghiêm trọng của tình hình. Chúng ta đang ở trong một thời điểm quan trọng, trong đó có cuộc tham vấn Grenelle, nên chúng tôi hy vọng sẽ có những biện pháp cụ thể sau đợt này ».

Anh Bastien, thì lại suy ngẫm về nguyên nhân của tình trạng bạo lực nhắm vào phụ nữ. Anh nói : « Điều khiến tôi bận tậm là chúng ta sống trong một xã hội gia trưởng, nên rất khó cho người phụ nữ, bị bạo hành khi thưa kiện. Vì thế, tình trạng này vẫn tồn tại ».

Tại Pháp, cứ hai ngày lại có một phụ nữ chết dưới bàn tay của chồng, bạn đời hoặc chồng cũ. Hàng năm, có đến 250.000 phụ nữ trở thành nạn nhân tình trạng bạo lực của đàn ông ».
Hoàng Thy Mai Thảo  
#1623 Posted : Tuesday, November 26, 2019 10:14:27 AM(UTC)
Hoàng Thy Mai Thảo

Rank: Advanced Member

Groups: Registered
Joined: 3/26/2011(UTC)
Posts: 15,194

Thanks: 6794 times
Was thanked: 2748 time(s) in 1939 post(s)

LVMH chi 16,2 tỷ đô la mua hiệu kim hoàn Tiffany

Tuấn Thảo - RFI - ngày 26-11-2019
Kim cương phải chăng là người bạn quý nhất của phụ nữ ? Trả lời câu hỏi này, thần tượng điện ảnh Marilyn Monroe trong bài hát Diamonds are a Girl's Best Friend từng nhắc đến các hiệu kim hoàn sáng giá nhất : Tiffany, Cartier, Harry Winston. Kể từ hôm 25/11/2019, hiệu Tiffany được LVMH mua lại với giá 16,2 tỷ đô la.

Theo ông Bernard Arnault, tổng giám đốc tập đoàn LVMH chuyên về xa xỉ phẩm (Louis Vuitton & Moët Hennessy), một biểu tượng sang trọng của nước Mỹ giờ đây mang một nét gì đó của Pháp. Hiệu kim hoàn Tiffany đã nằm trong tầm nhắm của LVMH từ lâu, do tập đoàn của Pháp muốn củng cố thêm vị trí của mình trên lãnh vực đồng hồ và trang sức, một lãnh vực mà từ trước tới nay các tập đoàn Thụy Sĩ vẫn nắm ưu thế.

Sau nhiều lần thương thuyết ráo riết, đôi bên đã đạt tới thỏa thuận sau cùng. Công ty Tiffany chịu nhượng lại ở giá 135 đô la mỗi cổ phiếu và như vậy LVMH phải chi 16,2 tỷ đô la, tương đương với 14,7 tỷ euro, để giành lấy quyền sở hữu một trong những hiệu kim hoàn nổi tiếng nhất của Hoa Kỳ.

Cuộc chạy đua giữa LVMH và Richemont

Qua việc mua lại thương hiệu Tiffany của Mỹ, tập đoàn Pháp LVMH thực hiện được một phần các mục tiêu từng đeo đuổi trong hơn hai thập niên qua. Từng bước một, LVMH đã củng cố vị trí của mình trên trường quốc tế, sau khi mua lại hiệu kim hoàn Chaumet vào năm 1999, rồi sau đó giành lấy quyền kiểm soát vào năm 2011 thương hiệu Bvlgari (kể cả trang sức, mỹ phẩm và phụ kiện thời trang).

Dần dần, LVMH trở thành một tập đoàn có trọng lượng trong ngành đồng hồ hạng sang và nữ trang cao cấp, rút ngắn khoảng cách với các đối thủ thủ cạnh tranh trong cuộc chạy đua, giành lấy thị phần. Tuy là tập đoàn số 1 trong ngành xa xỉ phẩm, nhưng cho tới giờ, LVMH vẫn còn lép vế so với đối thủ của mình là tập đoàn Thụy Sĩ Richemont, vốn sở hữu hai thương hiệu nổi tiếng thế giới là Cartier và Van Cleef & Arpels.

Trước mắt, ngành đồng hồ và trang sức của tập đoàn LVMH hiện bao gồm các thương hiệu như Tag Heuer, Hublot cũng như là Zenith & Fred. Trong năm 2018, chỉ riêng ngành này đã đem về cho LVMH hơn 4,5 tỷ đô la doanh thu, tương đương với 9% tổng doanh thu của tập đoàn xa xỉ phẩm này.

Đồng hồ và trang sức : doanh thu kỷ lục

Doanh thu trong năm 2018 của LVMH đã đạt tới mức kỷ lục 46,8 tỷ euro (51,5 tỷ đô la), nâng lợi nhuận thường niên lên tới mức 6,4 tỷ euro. LVHM hiện có khoảng 428 cửa hàng bán đồng hồ và trang sức trên toàn thế giới, việc mua lại hiệu Tiffany giúp cho hệ thống phân phối của tập đoàn LVMH có thêm 320 cửa hiệu.

Được ông Charles Lewis Tiffany thành lập vào năm 1837, cửa hàng nổi tiếng nhất của Tiffany (flagship) nằm trên đại lộ số 5 (5th Avenue) tại Manhattan, New York, bên cạnh toà nhà Trump Tower. Trong thời gian gần đây, hiệu kim hoàn Tiffany đã muốn thay đổi phong cách sáng tạo cũng như hình ảnh của mình, để thu hút thành phần khách hàng trẻ trung hơn.

Trong năm qua, Tiffany đã thực hiện 4,4 tỷ đô la doanh thu, tuy nhiên mức tăng trưởng này đang có dấu hiệu bị khựng lại, do đồng đô la đang được giá, khiến cho sức mua của du khách quốc tế cũng giảm xuống đáng kể. Nổi tiếng từ lâu nhờ nghệ thuật thiết kế các kiểu nhẫn kim cương sang trọng, quý phái, Tiffany còn đã đi vào dòng văn hoá phổ thông nhờ vào ca khúc để đời của Marilyn Monroe, cũng như thông qua bộ phim ‘‘Breakfast at Tiffany's’’, dựa theo tiểu thuyết cùng tên của Truman Capote, với ngôi sao màn bạc Audrey Hepburn trong vai chính.
Hoàng Thy Mai Thảo  
#1624 Posted : Thursday, November 28, 2019 5:43:09 AM(UTC)
Hoàng Thy Mai Thảo

Rank: Advanced Member

Groups: Registered
Joined: 3/26/2011(UTC)
Posts: 15,194

Thanks: 6794 times
Was thanked: 2748 time(s) in 1939 post(s)

Thể thao: Nga sẽ bị cấm 4 năm liền trên đấu trường thế giới?

Trọng Nghĩa - RFI - ngày 27-11-2019

Đề nghị cấm Nga tham gia Thế vận hội Tokyo và Bắc Kinh

Điều đáng nói là tối hôm 25/11 vừa qua, Cơ Quan Thế Giới Chống Doping đã bất ngờ công bố nội dung các khuyến cáo của ủy ban “tuân thủ” nói trên, đã đòi trục xuất Nga ra khỏi hai thế vận hội Tokyo 2020 và Bắc Kinh 2022 và tất cả các giải đấu lớn của thế giới, cấm Nga tổ chức hay đăng cai tổ chức bất kỳ giải vô địch thế giới nào, kể cả những giải đã được phép tổ chức, cấm đại diện chính phủ Nga tham gia ban chấp hành các liên đoàn thể thao đã ký kết bộ Quy Tắc Chống Doping Thế Giới.

Tuy nhiên, Ủy Ban này cũng đề nghị cho phép cá nhân các vận động viên sạch tham gia thi đấu nhưng không dưới lá cờ Nga.

Các đề nghị trên sẽ được ban chấp hành Cơ Quan Thế Giới Chống Doping xem xét tại Paris vào ngày 09/12 tới đây, và nếu Nga bị trừng phạt, thì Cơ Quan Chống Doping của Nga Rusada có thể kháng cáo lên Tòa Trọng Tài Thể Thao.

Điểm lý thú được Le Monde nêu bật chính là việc chính quyền Nga đã cố tình tìm cách đánh lừa Cơ Quan Thế Giới Chống Doping nhưng đã bị phát hiện.

Dữ liệu của phòng thử nghiệm Matxcơva bị sửa đổi hay hủy bỏ

Theo tờ báo Pháp, cách đây một năm, Nga đã chấp nhận trao cho Cơ Quan Thế Giới Chống Doping các dữ liệu của phòng thử nghiêm chống doping Mátxcơva bị dính líu vào scandale doping đã khiến Nga bị trừng phạt trước đó. Nhờ đồng ý trao dữ liệu, Nga đã được hội nhập trở lại nền thể thao thế giới.

Đối với Cơ Quan Thế Giới Chống Doping, việc khai thác các dữ liệu của phòng thử nghiệm Matxcơva, trong đó có kết quả các cuộc kiểm tra gốc các vận động viên Nga trong những năm đen tối (2011-2016), có thể cho phép các liên đoàn quốc tế trừng phạt các vận động viên sử chất kích thích nhưng đã lọt lưới.

Thế nhưng, theo các chuyên gia tin học của Cơ Quan Thế Giới Chống Doping và của Đại Học Lausanne (Thụy Sĩ), các dữ liệu thông tin mà phía Nga đã trao vào tháng Giêng đã bị thao túng rất nhiều. Các luật gia của CRC, sau khi xem xét báo cáo của các chuyên gia và nghe trả lời của phía Nga, đã muốn trừng phạt điều mà họ mô tả như là “một trường hợp rất nghiêm trọng về hành vi của Mátxcơva không tuân thủ đòi hỏi cung cấp một bản sao thực thụ của các dữ liệu, với nhiều yếu tố làm vấn đề thêm nghiêm trọng”.

Theo ủy ban CRC: “Dữ liệu của Matxcơva không đầy đủ, cũng như không hoàn toàn đúng thật. Hàng trăm kết quả phân tích có dấu hiệu khác lạ, có trong bản sao dữ liệu LIMS năm 2015 (liệt kê các các kiểm tra mà phòng thử nghiệm đã tiến hành mà một người Nga đã trao lại cho AMA vào năm 2015), đã bị xóa bỏ trong bản của năm 2018, trong lúc dữ liệu gọc cũng như hồ sơ PDF đính kèm đã bị xóa bỏ hay phá hoại.”

Ngoài ra CRC cũng ghi nhận: “Đã có thêm nhiều dữ liệu bị xóa bỏ hay sửa đổi vào tháng 12 năm 2018 và tháng Giêng 2019, sau khi ban điều hành AMA buộc Nga phải giao nộp dữ liệu. Các hành vi kể trên đã được che giấu bằng cách ghi ngày trước trên các hệ thống tin học và hồ sơ đính kèm để cho người ta tin rằng là những dữ liệu của phòng thử nghiệm Matxcơva vẫn còn nguyên như vậy từ năm 2015.”

Cơ quan CRC cũng tố cáo Nga đưa thêm vào cơ sở dữ liệu những yếu tố chứng cứ để cho người ta tin rằng có âm mưu của bác sĩ Grigory Rodchenkov, cựu giám đốc phòng thử nghiệm Matxcơva, đã tỵ nạn ở Mỹ sau khi ông tiết lộ chính những gian lận của ông, điều đã vạch trần hệ thống doping của Nga.

Tuy nhiên, cơ quan chống doping của Nga Rusada thì lại không bị quở trách, mà việc làm còn được đánh giá là “hữu hiệu, kể cả liên quan đến các cuộc điều tra ở Nga”. Cho nên CRC khuyến cáo là không nên đặt Rusada dưới sự giám sát đặc biệt nào trong thời hạn 4 năm, nhưng và nhấn mạnh là sự tôn trọng tính độc lập của Rusada là một điều kiện để Nga hội nhập trở lại nền thể thao thế giới sau 4 năm bị phạt.
Hoàng Thy Mai Thảo  
#1625 Posted : Monday, December 2, 2019 10:15:05 AM(UTC)
Hoàng Thy Mai Thảo

Rank: Advanced Member

Groups: Registered
Joined: 3/26/2011(UTC)
Posts: 15,194

Thanks: 6794 times
Was thanked: 2748 time(s) in 1939 post(s)

Dân Âu - Á tuần hành vì khí hậu trước thềm COP 25 Madrid

Thùy Dương - RFI - ngày 30-11-2019
Hàng trăm ngàn người, chủ yếu ở châu Âu và châu Á, hôm qua 29/11/2019 đã tuần hành vì khí hậu trong bối cảnh chỉ còn ba ngày nữa là thượng đỉnh khí hậu COP 25 của Liên Hiệp Quốc khai mạc tại thành phố Madrid, Tây Ban Nha vào ngày thứ Hai, với sự tham gia của 200 quốc gia và kéo dài 12 ngày.

Riêng tại Đức, theo thông báo của phong trào “Thứ Sáu Vì Tương Lai” do thiếu nữ Thụy Điển Greta Thunberg phát động, có khoảng 630.000 người tuần hành tại 500 thành phố. Ở thủ đô Berlin, vài chục ngàn thanh niên tập trung ở cổng thành Brandebourg. Theo số liệu của Cảnh sát Đức, số người tuần hành ở hai thành phố Hambourg và Munich lần lượt là 30.000 và 17.000 người.

Tại New Delhi, Ấn Độ, thủ đô ô nhiễm nặng nề nhất thế giới, nhiều học sinh, sinh viên đã biểu tình trước trụ sở bộ Môi Trường, đòi hỏi chính phủ ban bố “tình trạng khẩn cấp về khí hậu”. Trong số 15 thành phố ô nhiễm nhất toàn cầu, có tới 14 thành phố là của Ấn Độ.

Chống tiêu dùng quá mức

Cuộc tuần hành chống biến đổi khí hậu trong ngày hôm qua tại nhiều nước đã kết hợp với phong trào phản đối tình trạng tiêu dùng quá mức. Chẳng hạn như tại Pháp, các nhà tranh đấu phản đối ngày đại hạ giá Black Friday. Nhiều người đã phong tỏa các trung tâm phân phối hàng của tập đoàn khổng lồ Amazon những thành phố lớn của Pháp như ngoại ô Paris, Lyon và Lille.

Nạn phá rừng ở Amazon tăng 43% trong vòng 1 năm

Theo số liệu của Viện Nghiên cứu Quốc gia Brazil về không gian, diện tích rừng bị tàn phá ở Amazon trên lãnh thổ Brazil lần đầu tiên lên tới 10.000km2 trong vòng một năm, từ tháng 08/2018 đến tháng 07/2019, tăng 43% so với 12 tháng trước đó.




Khai mạc Thượng đỉnh Khí hậu: LHQ kêu gọi nhân loại chọn giải pháp

Trọng Thành - RFI - ngày 02-12-2019
Thượng đỉnh Khí hậu COP 25 khai mạc hôm nay, 02/12/2019, tại Madrid. Trong bài diễn văn khai mạc, tổng thư ký Liên Hiệp Quốc khẳng định nhân loại đang đứng trước ngã ba đường : giữ vững niềm ''hy vọng'' vào một thế giới tốt đẹp hơn và kiên quyết hành động hoặc ''bó tay đầu hàng''.

Trước đại diện của khoảng 200 quốc gia, trong đó có hơn 40 nguyên thủ và người đứng đầu chính phủ, tổng thư ký Antonio Guterres nhấn mạnh đến thời điểm mà ông khẳng định sẽ chỉ kéo dài trong khoảng 10 năm. Trong khoảng thời gian ngắn ngủi này, nhân loại phải lựa chọn giữa hai con đường.

Con đường thứ nhất là con đường ''đầu hàng''. Nhân loại sẽ mơ màng như ''những kẻ mộng du, vượt qua điểm không thể vãn hồi, mà không hay biết'', cùng lúc đó an toàn, sinh mạng của dân chúng trên toàn bộ hành tinh bị thách thức nghiêm trọng. Tổng thư ký Antonio Guterres đưa ra hình ảnh ''những con đà điểu lững thững dạo chơi'', trong lúc thế giới thì đang bốc cháy.

Ngược lại, theo tổng thư ký Liên Hiệp Quốc, ''con đường của hy vọng'', con đường bảo đảm sự sống còn của nhân loại là rất rõ. Để làm được điều này phải ngừng khai thác năng lượng hóa thạch, và đạt được mục tiêu trung hòa về khí thải từ đây đến năm 2050, để kìm hãm nhiệt độ Trái đất tăng không quá 1,5°C, hoặc ít nhất là không quá 2°C. Tổng thư ký tỏ ra ''thất vọng'' vì nỗ lực của cộng đồng quốc tế cho đến là hoàn toàn chưa đủ mức.

Nhân loại hãy ''ngừng chống lại Thiên nhiên'' là cốt lõi của thông điệp khẩn thiết khác, mà lãnh đạo Liên Hiệp Quốc đưa ra ngày hôm qua.

Trong khi đó, tại Madrid, nơi diễn ra Thượng đỉnh Khí hậu, không khí có vẻ hết sức trầm lắng. Chính quyền Tây Ban Nha phải đứng ra đảm nhiệm tổ chức thượng đỉnh thay cho Chilê, không đủ khả năng tổ chức, do khủng hoảng xã hội. Thông tín viên François Musseau tường trình từ Madrid :

''Không thể nói là thượng đỉnh Khí hậu COP25 gây phấn chấn tại Tây Ban Nha, cũng không có việc sự kiện này bị phản đối. Nhưng đúng hơn là một không khí thờ ơ, cho dù, hiển nhiên là tại Madrid, mọi người tỏ ra tự hào là thành phố của họ đã có thể tổ chức trong một khoảng thời gian ngắn đến như vậy một cuộc họp thượng đỉnh, mà thông thường phải mất nhiều tháng để chuẩn bị.

Một nghịch lý hiện rõ. Một bên là hiệu quả về tổ chức và về cơ sở hạ tầng, và bên kia là một thành phố và một đất nước, xét về ý thức môi trường, hoàn toàn không xứng tầm. Ở Tây Ban Nha và Madrid, rất nhiều người phê phán, thậm chí tỏ ra hoài nghi. Ông José Maria, một kỹ sư, nói : ''Tôi cảm thấy có một sự bóp méo thông tin thái quá về biến đổi khí hậu. Tôi tin rằng chắc chắn phải hướng đến sự phát triển bền vững, nhưng tôi vẫn nghĩ là thông tin trong lĩnh vực này bị bóp méo''.

Dĩ nhiên là vẫn có những người cảm thấy bị liên đới rất nhiều và tin tưởng COP 25 chính là dịp cho một cuộc thảo luận rộng rãi. Họ hiểu rằng, tiếp theo Thỏa thuận Khí hậu Paris, hội nghị quốc tế tại Madrid là dịp quan trọng để kiểm điểm về cam kết của các quốc gia trong việc giảm khí thải gây hiệu ứng nhà kính.

Trong khi đó, Tây Ban Nha rõ ràng lại không phải là một hình mẫu trong lĩnh vực này. Bà Inmaculada, một dược sĩ, bất bình : ''Tây Ban Nha đáng nói đến xét về mặt xã hội, nhưng không phải về mặt chính trị. Chúng tôi không phải là một quốc gia biết lập pháp để ngăn cản biến đổi khí hậu''. Trong lúc thủ tướng Pedro Sanchez cố gắng đưa ra một thông điệp ngược lại, thì thị trưởng Madrid, José Luis Almeida, lại tuyên bố tạo điều kiện để các phương tiện giao thông (gây ô nhiễm) vào trung tâm thành phố''.

Edited by user Monday, December 2, 2019 10:17:12 AM(UTC)  | Reason: Not specified

Hoàng Thy Mai Thảo  
#1626 Posted : Tuesday, December 3, 2019 8:19:23 AM(UTC)
Hoàng Thy Mai Thảo

Rank: Advanced Member

Groups: Registered
Joined: 3/26/2011(UTC)
Posts: 15,194

Thanks: 6794 times
Was thanked: 2748 time(s) in 1939 post(s)

Liệu thượng đỉnh Watford có thể cứu "não bộ" của NATO?

Tú Anh - RFI - ngày 03-12-2019

UserPostedImage
Trụ sở của Liên Minh Bắc Đại Tây Dương NATO, tại Bỉ.
REUTERS/Francois Lenoir

Minh Ước Bắc Đại Tây Dương, 70 năm sau ngày ký kết, bị nhiều nước thành viên quan trọng nhất đặt vào thế thử thách tồn vong. Sinh nhật lần thứ 70 tại Watford, ngoại ô Luân Đôn, lẽ ra phải được tổ chức linh đình, có nguy cơ diễn ra trong bầu không khí căng thẳng.

Lời qua tiếng lại giữa Mỹ và châu Âu cũng như giữa châu Âu và Thổ Nhĩ Kỳ, cột trụ ở bờ nam Địa Trung Hải đang gây cản trở cho liên minh. Paris muốn điểm hẹn Watford là cơ hội « để làm sáng tỏ » lập trường của mỗi thành viên. Còn Washington ?

NATO chết não bộ hay não bộ tổng thống Pháp đã chết ? Theo giới phân tích, tiếng bấc tiếng chì giữa Paris và Ankara xảy ra không đúng lúc.

Ông François Heisbourg, thuộc viện nghiên cứu chiến lược Pháp, có lẽ là người tóm lược chính xác hiện trạng của Liên Minh Bắc Đại Tây Dương : « NATO là một công cụ phòng thủ gìn giữ hoà bình hiệu nghiệm và thành công ngoạn mục từ ngày thành lập. Trong suốt 70 năm, nhờ Liên Minh Bắc Đại Tây Dương mà phần lớn lãnh thổ châu Âu được hoà bình. Đây là cơ hội để chào mừng sinh nhật chứ không phải để than vãn. Tuy nhiên, thế giới đã đổi thay, 70 năm là thời khắc có vẻ gần nấm mộ hơn là chiếc nôi em bé ».

Chuyên gia François Heisbourg mượn hình ảnh « nấm mộ » còn bác sĩ Macron định bệnh « chết não » để minh họa cho những vấn nạn đang làm tê liệt NATO.

Hồ sơ thứ nhất là tài chính, Donald Trump một mặt gây sức ép một cách thô bạo với đồng minh châu Âu, mặt khác quyết định giảm phần đóng góp. Để xoa dịu Hoa Kỳ, nước Đức của Angela Merkel thông báo và cam kết sẽ tăng ngân sách quốc phòng từ 1,18% GDP (cách nay 5 năm) lên 1,42% trong năm tới để đạt chỉ tiêu 2% vào năm 2030.

Đó là đáp án của Berlin vì Cộng Hoà Liên Bang Đức xem NATO là ô dù bảo vệ an ninh chống lại mọi đe dọa từ bên ngoài. Thế nhưng đối với Pháp thì hơi khác. Tổng thống Macron không muốn nói đến tiền đóng góp thêm vào ngân sách mà muốn NATO phải có một chiến lược mới : Phải định nghĩa ai là kẻ thù chung ? Quan hệ giữa các đồng minh phải như thế nào ? Mà trước tiên là Thổ Nhĩ Kỳ.

Theo chuyên gia quốc phòng châu Âu, Nicolas Gros-Verheyde, Thổ Nhĩ Kỳ của tổng thống Erdogan là « kẻ gây rối loạn trong nội bộ NATO chứ không phải vì xung khắc với Pháp mà thôi. Mua tên lửa S-400 của Nga, ký thỏa thuận biển với Libya để tranh giành vùng đặc quyền kinh tế của Hy Lạp, không thể xem là thái độ thân thiện với đồng minh. Đó là chưa kể Ankara tấn công truy sát lực lượng Kurdistan ở Syria, đồng minh của Tây phương trong cuộc chiến chống Daech ».

Về phần tổng thống Pháp, khi muốn kéo Nga vào bàn cờ an ninh Châu Âu, chủ nhân điện Kremlin gây bất bình cho Đức và nhất là các nước Đông Âu và Baltic từng bị Matxcơva kềm tỏa cho đến thập niên 1990.

Tổng thống Macron sẽ gặp đồng nhiệm Ba Lan để làm sáng tỏ lập trường.

Rạn nứt thêm hay hàn gắn ? Và để làm gì, theo mưu tính của Donald Trump?

Tình trạng bất đồng này, theo tổng thư ký NATO, Jens Stoltenberg, sẽ làn rạn nứt Liên minh và vô tình đi đúng vào mong ước của Nga.

Tuy nhiên, cũng theo Jens Stoltenberg, cho dù thời gian họp thượng đỉnh chính thức chỉ có 3 tiếng đồng hồ vào ngày thứ Tư, các quyết định được thông qua đều quan trọng, bởi vì liên quan đến lãnh vực « hành quân phòng thủ NATO và đối phó với Trung Quốc, cường quốc chỉ đứng sau Mỹ về ngân sách quân sự».

Để xoa dịu Paris, tổng thư ký NATO có thể sẽ được trao nhiệm vụ thành lập ủy ban xem xét lại quan hệ với Nga.

Thổ Nhĩ Kỳ sẽ được Donald Trump ủng hộ bằng hình thức này hay hình thức khác .

Huy động Châu Âu trong bối cảnh Mỹ đang đối đầu với Trung Quốc trong một loạt hồ sơ từ thương chiến cho đến Biển Đông và Hồng Kông có thể là mục tiêu chính của Washington tại Watford.

Theo nhật báo Pháp Le Figaro, trong những ngày gần đây, Washington tỏ ra hòa dịu với Liên minh. Một viên chức Nhà Trắng tuyên bố « tổng thống Donald Trump cam kết tăng cường sức mạnh của NATO và chuẩn bị đối phó với những mối đe dọa hiện tại và tương lai ».
Hoàng Thy Mai Thảo  
#1627 Posted : Thursday, December 5, 2019 7:40:57 AM(UTC)
Hoàng Thy Mai Thảo

Rank: Advanced Member

Groups: Registered
Joined: 3/26/2011(UTC)
Posts: 15,194

Thanks: 6794 times
Was thanked: 2748 time(s) in 1939 post(s)

Tìm hiểu hệ thống hưu bổng của Pháp

RFI - ngày 05-12-2019
Cải cách hưu bổng là một chương trình lớn và cũng là gai góc nhất trong nhiệm kỳ của tổng thống Emmanuel Macron. Ngay từ khi còn trong trứng nước, dự án cải cách hưu bổng đã vấp phải sự chống đối dữ dội từ phía các công đoàn và các đảng phái đối lập. Cuộc tổng đình công ngày 5/12 này là bước dạo đầu báo hiệu làn sóng phản kháng xã hội chống lại chương trình cải cách lớn của chính phủ Macroncó thể sẽ lan rộng .

Để hiểu thêm về sự kiện đang gây xáo động xã hội Pháp, RFI xin điểm qua những nét chính về hệ thống hưu trí của Pháp và chương trình cải cách gây tranh cãi:

Hệ thống hưu bổng Pháp vận hành dưới hình thức bảo hiểm tập thể. Người lao động đóng tiền vào vào các quỹ hưu qua trích một phần trong thu nhập lương hàng tháng. Khoản tiền đóng góp sau đó được dùng chi trả lương cho người lao động về hưu.

Thời gian làm việc của người lao động được tính theo đơn vị quý. Mức thu nhập và tất cả các khoản phụ cấp khác trong thời gian làm việc sẽ làm cơ sở để tính toán lương hưu. Tuy nhiên, cần phải biết chính quỹ hưu do người đang đi làm đóng góp được dùng để trả lương cho người đã về hưu thực sự.

Hệ thống quỹ lương hưu của Pháp vận hành thế nào ?

Hiện ở Pháp có 42 quỹ hưu tương ứng cho các chế độ hưu khác nhau. Phổ biến nhất là chế độ cơ bản dành cho những người hưởng lương trong khu vực tư nhân. Hơn 80% người về hưu hưởng chế độ cơ bản này. Tiếp đó là các quỹ dành cho người lao động nông nghiệp và quỹ hưu cho chế độ người lao động độc lập. Sau ba quỹ hưu lớn trên là những người hưởng chế độ « đặc biệt ».

Chế độ đặc biệt liên quan đến các công chức Nhà nước (nhân viên cảnh sát, cơ quan hành chính địa phương, chính phủ, giáo viên các trường công lập…), các nhân viên thuộc doanh nghiệp Nhà nước chẳng hạn như Công ty đường sắt quốc gia (SNCF), điện lực (EDF) và một số quỹ hưu thuộc chế độ đặc biệt liên quan đến những người làm nghề tự do như luật sư.

Bên cạnh đó còn có các quỹ đóng góp bổ sung, bắt buộc đối với người hưởng lương. Quỹ này sau đó sẽ được dùng để chi trả bổ sung vào lương hưu cho một số hạng mục người lao động.

Trong suốt qua trình sự nghiệp của mình một người lao động có thể đóng góp theo nhiều chế độ hưu bổng khác nhau nếu họ thay đổi công việc, thí dụ như chuyển từ khu vực tư nhân sang khu vực nhà nước hay ngược lại. Khi về hưu, họ cũng sẽ được trả lương hưu theo các chế độ khác nhau tính theo thời gian làm việc và đóng góp khác nhau.

Tuổi về hưu và thời gian đóng góp ?

Tuổi về hưu theo luật định của Pháp hiện nay là 62 tuổi đối với những người theo chế độ cơ bản. Một số trường hợp có thể về sớm hơn như những người khuyết tật, làm công việc nặng nhọc, lực lượng cảnh sát, quân đội….

Mọi người đều có quyền về hưu ở tuổi theo luật định. Nhưng không phải ai cũng được hưởng lương hưu đầy đủ. Tỷ lệ này phụ thuộc vào thời gian làm việc đóng góp của người lao động. Thời gia đủ để hưởng lưởng hưu toàn phần khác nhau theo từng lớp tuổi.

Chẳng hạn, đối với những người lao động sinh năm 1958 phải có thời gian làm việc là 41 năm 9 tháng. Những người sinh từ năm 1973 phải đóng góp 43 năm. Tính chung lại một người sinh từ năm 1955 trở về sau sẽ phải về hưu ở tuổi 67 mới được hưởng tỷ lệ lương hưu toàn phần. Tuy nhiên tỷ lệ này còn khác nhau tùy theo các chế độ hưu mà người lao động đóng góp.

Nguyên tắc tính lương hưu trong hệ thống hiện tại như thế nào ?

Lương hưu của một người về hưu ở Pháp bao gồm tiền hưu cơ bản và tiền hưu bổ sung. Lương hưu cơ bản tính trên cơ sở mức lương cao nhất của 25 năm trong khu vực tư nhân và 6 tháng cuối cùng đối với các đối tượng thuộc ngạch công chức Nhà nước.

Nếu đóng góp đủ năm, người về hưu sẽ được hưởng tỷ lệ 50% lương trung bình của 25 năm đối với khu vực tư nhân và 75% mức lương trung bình 6 tháng lương cuối cùng đối với công chức Nhà nước. Các khoản lương hưu bổ sung dựa trên hệ thống tính điểm được chuyển đồi thành tiền để cộng thêm vào lương hưu cơ bản.

Chế độ hưu bổng phổ quát trong chương trình cải cách là gì ?

Điểm cốt lõi trong dự án cải cách của chính phủ Pháp, hệ thống hưu bổng phổ quát sẽ dần dần thay thế cho rất nhiều chế độ hưu bổng hiện hành. Trên lý thuyết mục đích nhằm bảo đảm sự công bằng cho mọi người dân Pháp trong đóng góp và hưởng hưu. Nguyên tắc, theo chính phủ, chế độ phổ quát cho phép « mỗi euro đóng góp đều mang lại quyền lợi như nhau cho mọi người ».

Như trên đã nói, hiện Pháp có tới 42 quỹ hưu bổng, mỗi quỹ có những đặc thù riêng và được quản lý độc lập nhau, các mức đóng góp và quyền lợi cũng rất khác nhau. Hệ quả người về hưu đã đóng góp theo nhiều chế độ hưu khác nhau và nhận các khoản lương hưu từ các quỹ hưu khác nhau, rất phức tạp. Tạo một hệ thống chung mang tính phổ quát trước tiên nhằm đơn giản hóa tình trạng này.

Đó mới chỉ là một phần của cải cách mà chính phủ Macron dự trù. Cải cách còn nhằm xóa bớt các ưu đãi đặc thù, của một số chế độ hưu cũ để áp dụng các quy định chung cho tất cả những người về hưu cả về tỷ lệ đóng góp cũng như cách tính lương hưu đầy đủ.

Trong hệ thống hưu bổng phổ quát, chính phủ dự tính để người lao động tích điểm về hưu theo thời gian làm việc. Khi về hưu các điểm tích được sẽ được chuyển đổi thành tiền lương hưu theo một hệ số chung.

Độ tuổi nghỉ hưu theo luật định vẫn giữ 62 tuổi, nhưng cải cách dự trù cho phép nới rộng biên độ tuổi về hưu đến 67 tuổi cho những người chưa tích đủ điểm để có thể hưởng lương hưu đầy đủ.

Dự luật cải cách bị chống từ trong trứng nước

Chương trình cải cách hưu bổng của chính phủ Macron là một dự án dài hơi, gồm rất nhiều hạng mục liên quan đến quyền lợi và thu nhập của người về hưu. Theo lịch trình phải đến 2025 mới hoàn thiện hết các mục cải cách và sẽ có thời gian chuyển tiếp trong 15 năm cho một số chế độ đặc thù.

Hiện tại chương trình mới dừng ở báo cáo khả thi do ủy viên cao cấp của chính phủ Delevoye soạn và trình chính phủ đồng thời có thương thảo với các đối tác xã hội để hoàn chỉnh dự luật trước khi trình Quốc Hội thảo luận thông qua vào đầu năm 2020.

Tuy nhiên ngay từ giờ, báo cáo Delevoye đã vấp phải sự phản đối dữ dội của các công đoàn cũng như các đảng phái chính trị, đặc biệt là cánh tả. Các công đoàn cho rằng hệ thống hưu bổng phổ quát nếu thay thế các chế độ hiện hành sẽ khiến cuộc sống của những người về hưu trở nên bấp bênh hơn và càng khoét sâu hơn bất công xã hội.

Bên cạnh đó các đảng phái chính trị đối lập cũng không ngần ngại sự dụng cơ hội khi nhiều tầng lớp người lao động đang hoang mang trước quyền lợi được và cái mất từ chương trình cải cách này để trục lợi chính trị, khơi dậy làn sóng phản kháng làm suy yếu chính phủ Macron.

Hoàng Thy Mai Thảo  
#1628 Posted : Thursday, December 5, 2019 7:45:52 AM(UTC)
Hoàng Thy Mai Thảo

Rank: Advanced Member

Groups: Registered
Joined: 3/26/2011(UTC)
Posts: 15,194

Thanks: 6794 times
Was thanked: 2748 time(s) in 1939 post(s)

Minh Anh - RFI - Thứ Năm, ngày 05 tháng 12 năm 2019

Tham nhũng trầm trọng và thao túng của Iran tại Irak : Hậu quả do Mỹ để lại?


Ngày 01/12/2019, Nghị Viện Irak chấp thuận đơn từ chức của thủ tướng Adel Abdel Medhi, sau hai tháng người dân Irak nổi dậy chống chính quyền. Hơn 400 người chết và gần 15.000 người bị thương trong các cuộc đối đầu giữa lực lượng an ninh và người biểu tình. Vì sao Irak lại rơi vào thảm trạng này?

Trước hết, xin giới thiệu đôi nét về đất nước Irak. Quốc gia sản xuất dầu hỏa hàng thức hai trong khối OPEP, có diện tích rộng khoảng 435 ngàn km², dân số khoảng 42 triệu người. Irak có những láng giềng là Iran (phía đông), Thổ Nhĩ Kỳ (phía bắc), Syria và Jordani (tây), Ả Rập Xê Út (nam và tây nam) và Koweit (nam).

Hệ thống chính trị - tín ngưỡng và ảnh hưởng của Iran

Năm 2003 được cho là một cột mốc quan trọng. Hoa Kỳ, lấy cớ chế độ Saddam Hussein có vũ khí hóa học, đã huy động một liên minh quốc tế gồm 50 nước dưới sự ủy nhiệm của Liên Hiệp Quốc tiến hành cuộc chiến chống đảng Baas, người Hồi giáo Sunni, lật đổ nhà độc tài Saddam Hussein.

Hệ quả của cuộc chiến tranh này là một cuộc nội chiến đầu tiên tại Irak giữa hai hệ phái Sunni và Shia được Iran hậu thuẫn ba năm sau đó, năm 2006. Cuộc nội chiến này kết thúc vào năm 2008, sau chiến thắng của hệ phái Shia.

Dưới sự bảo trợ của Mỹ và Liên Hiệp Quốc, một hệ thống chính trị mới được thiết lập trên cơ sở tín ngưỡng và sắc tộc. Trong chính phủ hiện nay, thủ tướng vừa từ nhiệm, Adel Abdel Medhi, là thuộc hệ phái Shia (63% dân số Irak). Tổng thống cộng hòa, Barham Saleh, là người Kurdistan (20%) và chủ tịch Nghị Viện, Mohamed al-Habousi, thuộc hệ phái Sunni (34%).

Ngoài ra, còn phải kể đến hai nhân vật khác có tầm ảnh hưởng quan trọng không kém : Giáo chủ Ali al-Sistani, hệ phái Shia và Moqtada al-Sadr, một chính trị gia mang tư tưởng chủ nghĩa dân tộc hệ phái Shia.

Giờ đây, hệ thống chính trị này bị một bộ phận lớn người dân Irak phản đối. Từ đầu tháng 10/2019, các cuộc biểu tình liên tục diễn ra tại thủ đô Bagdad và nhiều thành phố khác ở miền nam. Phần đông những người biểu tình là giới trẻ, ban đầu thuộc các khu phố nghèo, không việc làm. Rồi làn sóng phản kháng lan rộng, thu hút sự tham gia của nhiều tầng lớp xã hội khác như sinh viên, giới nghệ sĩ, bác sĩ, thậm chí cả giới luật gia.

Họ phản đối tình trạng thất nghiệp, nạn tham nhũng, và sự suy sụp của các hệ thống dịch vụ công. Người biểu tình đòi giải thể cả một hệ thống « tín ngưỡng – chính trị » do Mỹ và Iran lập nên sau sự sụp đổ của chế độ Saddam Husein. Điểm gây ngạc nhiên là làn sóng phản kháng lần này tập hợp đại đa số những người Hồi giáo hệ phái Shia, chống lại một Nhà nước theo hệ phái Shia giống Iran.

Người biểu tình cho rằng mô hình chính trị hiện nay đã làm biến mất « tinh thần dân tộc Irak ». Về điểm này, nhà xã hội học Adel Bakawan, giám đốc Trung tâm Xã hội học tại Irak (CSI) trường đại học Soran, trả lời kênh truyền hình France 24 khẳng định ảnh hưởng của Iran tại Irak là rất lớn :

« Đơn giản bởi vì từ năm 2003-2019, Iran không chỉ tác động lên tầng lớp chính trị của Irak, mà còn hoạt động rất mạnh trong toàn bộ các lĩnh vực xã hội của Irak. Tôi nói hoạt động mạnh là vì Iran có nhiều dự án trong các mảng kinh tế, giáo dục, văn hóa, chính trị. Iran đâu chỉ muốn thống trị về chính trị hay quân sự. Iran muốn cai trị toàn bộ xã hội Irak.

Vì sao ư ? Bởi vì Irak không đơn giản chỉ là một nước láng giềng, mà còn là ʺlằn ranh đỏʺ của Iran. Đất nước Irak còn là vấn đề an ninh quốc gia đối với Iran. Teheran có thể bỏ rơi việc kiểm soát các nước khác như Liban, Yemen, Syria nhưng Iran không thể từ bỏ việc thống trị Irak, do nước này còn là vấn đề an ninh quốc gia của Iran ».

Mức độ bạo lực của các vụ biểu tình ngày càng lớn. Tại thành phố thánh Najaf, người phản đối phóng hỏa tòa lãnh sự của Iran, đánh dấu một bước ngoặt quan trọng trong các vụ xung đột. Tại sao người dân Irak lại xuống đường phản đối ? Iran có ảnh hưởng gì tại Irak ? Vì sao Mỹ lại vắng bóng trong cuộc xung đột này ? Phải chăng đây là thất bại của Irak, thậm chí của Mỹ và Iran thời hậu Saddam Hussein ?

Trong chương trình truyền hình do hai kênh France Info và đài truyền hình quốc tế France 24 đồng thực hiện, chuyên gia về Irak, bà Myriam Benraad cho rằng nguyên nhân sâu xa của tình hình hỗn loạn hiện nay tại Irak bắt nguồn từ cuộc chiến do Mỹ gây ra.

Thất bại của Irak và chính sách can thiệp của Teheran

Đầu tiên hết, khi nhận định về sự ủng hộ của giáo chủ Ali al-Sistani đối với phong trào phản kháng của người dân, chuyên gia Myriam Benraad lưu ý, ông cũng là người góp phần quyết định tạo dựng mô hình chính trị hiện nay tại Irak.

« Đó là một nhân vật quan trọng, có tính biểu tượng cao, đồng thời, đó cũng là một gương mặt già nua, gần 80 tuổi, ngày càng ít ảnh hưởng trong vai trò mà người ta muốn gắn cho ông ta. Thực ra, nhân vật này chơi trò hai mặt. Bởi vì chúng ta nên nhớ là Sistani không ngừng ủng hộ dân chúng chống lại những kẻ tham nhũng, trộm cắp công quỹ trong cuộc đấu tranh hiện nay, nhưng đồng thời, cũng chính ông ta vào năm 2003, đã đồng thuận với Hoa Kỳ và Liên Hiệp Quốc thời đó để lập ra cái hệ thống chính trị hiện đang trở nên suy yếu và vô hiệu quả. »

Việc các lực lượng an ninh của Irak trấn áp đẫm máu người dân cũng được cho là có bàn tay của Iran. Hồi cuối tháng 10/2019, dưới sự chủ trì của tướng Qassem Soleimani, chỉ huy lực lượng Al-Qods của Vệ Binh Cộng Hòa ở bên ngoài lãnh thổ, các đảng cầm quyền đã nhất trí duy trì chính phủ của thủ tướng Adel Abdel Medhi và phải dập tắt làn sóng phản đối, kể cả bằng vũ lực. Sự việc hiện nay cho thấy đây là một thất bại của Iran trong kế hoạch thống trị Irak.

« Liên quan đến Iran, sự kiện đánh dấu thất bại của Iran trong hành động can thiệp này. Bởi vì, vào năm 2003, Iran có thể nói là đã thỏa thuận với các chính đảng cũ, thuộc hệ phái Shia, trước đây chống lại Saddam Hussein, để điều hành Irak.

Giờ đây, chúng ta thấy là sự can dự đã thất bại bởi vì, người dân Irak, nhất là những người ở miền nam cuối cùng nhận thấy là sự can thiệp đó đã gây tổn hại đến các lợi ích và cuộc sống ấm no của họ. »

Nhắc lại lịch sử, việc Saddam Hussein bị bắt và hành quyết, mở đầu cho một giai đoạn phục thù của người Hồi Giáo Shia, từng bị trấn áp dã man dưới thời chính quyền độc tài do hệ phái Sunni lãnh đạo.

« Vào thời điểm hành quyết Saddam Hussein, đó rõ ràng là một sự trả thù của phe Shia chính trị vốn trong một thời gian dài là lực lượng đối lập chính chống lại chế độ Saddam Hussein và bị chế độ của đảng Baas cầm quyền trấn áp tàn bạo.

Tên tuổi Sadr được nói đến. Đó là một gia đình thuộc giới chức sắc. Một số thành viên trong gia đình này bị chế độ của Saddam Hussein giết hại. Như vậy, có một sự trả thù của hệ phái Shia. Nhưng thực ra, sự trả thù này đã bắt đầu từ năm 2003 khi phe đối lập cũ quay lại Irak. Phe đối lập này đã phải rời khỏi Irak trước đó 30 năm và họ đã trở về Irak cùng với xe tăng của Mỹ.

Tâm lý trả thù này vẫn còn thể hiện trong thời gian gần đây, ví dụ trong cuộc chiến chống tổ chức khủng bố Nhà Nước Hồi Giáo. Đây là sợi chỉ xuyên suốt cuộc chiến tranh. Những người đã từng tiến hành và ủng hộ cuộc xung đột giữa các hệ phái tôn giáo, giờ đây quay sang phản đối chế độ, bởi vì họ coi đó là một hành động tự đào mồ chôn nước Irak mới. »

Mỹ : Kẻ đập phá đất nước Irak ?

Những gì đang diễn ra ngày nay, phải chăng đó còn là thất bại của Nhà nước Irak mới, hậu Saddam Hussein do Mỹ ủng hộ ?

« Vâng. Đó là một sự thất bại tại Irak. Thậm chí, tôi có thể nói rằng đó là sự thất bại của thời kỳ hậu Saddam mặc dù được Mỹ hậu thuẫn. Tôi không rõ Mỹ đã ủng hộ đến mức nào nhưng rõ ràng chính Mỹ đã tiến hành phá hủy đất nước này ngay từ năm 2003, thời kỳ hậu Saddam.

Tôi xin nhắc lại là khi chế độ Saddam Hussein bị lật đổ, nhà độc tài này chạy trốn và ba năm sau đó, đã bị bắt rồi bị treo cổ. Thế nhưng, khi chế độ này bị lật đổ, không hề có một kế hoạch chuyển tiếp và tái thiết. Lúc đó, phe đối lập cũ quay lại chính trường và lên cầm quyền cho đến hiện nay.

Phe này lãnh đạo đất nước theo phương pháp trả thù, tìm cách tính sổ với phe cầm quyền trước đây. Họ không có dự án chính trị cho người dân và cho đến lúc này, động lực cầm quyền của họ vẫn như vậy. Do đó, có thể nói, ngay từ năm 2003, cả Mỹ và phe đối lập cũ đã từng bước đặt ra những cột mốc đánh dấu tiến trình dẫn đến thảm bại hiện nay. »

Năm 2003, dầu hỏa được cho là nguyên nhân chính dẫn đến cuộc chiến Irak. Giờ đây, ngành công nghiệp này là tâm điểm chỉ trích nhắm vào mạng lưới tham nhũng đang hoành hành tại Irak. Tuy nhiên, bà Myriam Benraad cho rằng Hoa Kỳ cũng có một phần trách nhiệm.

« Đúng như vậy. Từ 2003, các quỹ trong chương trình dầu lửa đổi lấy lương thực thực phẩm do Liên Hiệp Quốc quản lý trong giai đoạn cấm vận và sau đó được chuyển cho Hoa Kỳ và chính Hoa Kỳ đã hợp tác với các nhà đối lập cũ, trước đây chống lại chế độ Saddam Hussein, thao túng phung phí các quỹ này.

Trong thời kỳ hậu Saddam Hussein, các nhà đối lập cũ, khi lên cầm quyền, đã lập ra một hệ thống tham nhũng, bè phái xâu xé các quỹ này. Tham nhũng đã gặm nhấm, hủy hoại tất cả các cấp chính quyền trong bộ máy Nhà nước Irak, từ cấp quản lý thấp nhất ở địa phương cho đến cấp bộ ở trung ương. Tham nhũng đã trở thành một thứ văn hóa và ngăn cản tiến trình tái thiết. Các nạn nhân đầu tiên, đó chính là những người mà chúng ta nhìn thấy đang biểu tình rầm rộ trên đường phố đòi tính sổ với chế độ hiện đang cầm quyền. »

Khủng hoảng không có hồi kết ?

Giờ đây, trước tình hình bất ổn của Irak, Hoa Kỳ, tuy vẫn còn một số căn cứ quân sự tại đây nhưng không lên tiếng ủng hộ một phe nào. Quan hệ giữa Mỹ và Irak ngày càng xấu đi trong khi Nga và Thổ Nhĩ Kỳ đang dần khẳng định thế mạnh tại khu vực Trung Đông. Phải chăng tại Irak, Hoa Kỳ đang có chính sách co cụm lại ?

« Vâng. Hoa Kỳ đã chủ trương co cụm, biệt lập ngay từ khi Barack Obama được bầu làm tổng thống. Trong suốt cuộc vận động tranh cử, Obama đã hứa rút quân ra khỏi Irak. Cần phải nói rõ, Hoa Kỳ chủ trương biệt lập, co cụm bởi vì họ đã thất bại trong cuộc chiến tranh tại Irak. Tổn thất nhân mạng rất lớn, một bộ phận công luận và nhiều gia đình Mỹ bị chấn thương tinh thần. Người ta so sánh và nói đến một cuộc chiến tranh Việt Nam thứ hai, một cuộc chiến tranh gây chấn động mạnh về tinh thần đối với người dân Mỹ.

Đúng là Donald Trump giữ khoảng cách khá lớn trong quan hệ với giới lãnh đạo chính trị tại Bagdad. Vả lại, ông không đi theo lô gích tăng cường quan hệ ngoại giao. Nhìn chung, Donald Trum chủ trương rút quân ra khỏi Trung Đông, thế giới Ả Rập. Chính sách này của Donald Trump không chỉ liên quan đến Irak mà còn được áp dụng rõ ràng tại Syria. Có thể nói, ông không thực sự tìm cách duy trì mối quan hệ này. Thực ra, vấn đề này đã bắt đầu từ thời Obama và Donald Trump chỉ tiếp tục chính sách của người tiền nhiệm. »

Một câu hỏi khác cũng được đặt ra : Nếu Hoa Kỳ thoái lui khỏi khu vực thật sự, nước nào sẽ được hưởng lợi ?

« Việc rút quân chỉ mang tính tương đối mà thôi bởi vì việc giải trừ binh bị và hợp tác quân sự giữa hai nước vẫn chưa hoàn toàn chấm dứt. Hiện vẫn còn một số lính Mỹ tại Irak và vẫn có một số lợi ích kinh tế mà chính quyền Trump quan tâm.

Về phía Irak, đúng là có một sự đa dạng hóa quan hệ. Chính quyền Bagdad tìm kiếm quan hệ đối tác và liên minh với một số cường quốc, như với Nga và kể cả Trung Quốc. Người ta ít nói đến trường hợp Trung Quốc nhưng nước này có thị phần ngày càng lớn tại Irak, nhất là trong lĩnh vực bán vũ khí, khí tài, dầu lửa.

Và Iran là nước được hưởng lợi nhiều nhất ngay từ đầu cuộc chiến tranh 2003. Trước khi xẩy ra cuộc chiến tranh này, Ả Rập Xê Út đã lưu ý chính quyền Bush rằng nước sẽ trục lợi nhiều nhất là Iran.

Iran coi Irak là kẻ thù truyền kiếp. Trong những năm 1980 đã xẩy ra chiến tranh kéo dài giữa hai nước. Do vậy, Iran luôn quan tâm đến việc làm chủ, thao túng được Irak, thông qua các hoạt động can thiệp rất sâu vào nội tình Irak. Một mặt, Iran ngăn chặn Irak trở thành kẻ thù, trở thành một quốc gia hùng mạnh có thể tiến hành chiến tranh như đã xẩy ra dưới thời Saddam Hussein. Mặt khác, Iran cũng quan tâm đến các lợi ích kinh tế tại Irak và hiện nay, Iran là nhà đầu tư số một tại Irak. »

Làm thế nào để thoát khủng hoảng ? Đa số các chuyên gia Pháp cho rằng đất nước đang rơi vào bế tắc. Liệu còn có thể cải tổ đất nước hay không ? Người ta nói nhiều đến các chương trình cải cách nhưng là những cải cách nào mới được ? Nhà nghiên cứu Myriam Benraad cho rằng trong tình trạng đất nước hiện nay người ta khó có một tham vọng nếu không muốn nói là rất hạn hẹp.

Về phần mình, chuyên gia David Rigoulet-Roze trên đài France 24 cũng có cùng quan điểm khi nghĩ rằng chính phủ Irak khó có thể lấy lại kiểm soát ngoài trừ dùng vũ lực, một lần nữa nhấn chìm làn sóng phản đối trong biển máu. Người biểu tình đòi cả hệ thống chính trị - tín ngưỡng phải ra đi, chứ không chỉ đơn giản chỉ là những yêu cầu chống tham nhũng hay cải cách luật bầu cử. Từ góc nhìn này, ông David Rigou-Roze kết luận tình hình Irak hiện nay thật sự nguy hiểm hơn bao giờ hết !

Users browsing this topic
Guest
82 Pages«<808182
Forum Jump  
You cannot post new topics in this forum.
You cannot reply to topics in this forum.
You cannot delete your posts in this forum.
You cannot edit your posts in this forum.
You cannot create polls in this forum.
You cannot vote in polls in this forum.